The Book of Aneurin
W. F. Skene edition (1868)
Manuscript Source: Llyfr Aneirin, Lyfrgell Ganolog Caerdydd (Cardiff Central Library) MS 2.81
Digitisation Source: William Forbes Skene, The Four Ancient Books of Wales, Vol.2 (Edinburgh: 1868)
Required Font: Junicode (click here to download)
Project Homepage
This page offers a (work-in-progress) diplomatic digital edition of Skene's Welsh edited text of Llyfr Aneirin, which he titled The Book of Aneurin in the second volume of his ground-breaking collection, The Four Ancient Books of Wales (1868). A similar edition of his translation of the text into English is also available here — The Gododin Poems. Note that the main difference between Skene's two versions is that while his English translation separates the gwarchan on Adebon from the rest, his Welsh edition retains the manuscript's original textual structure. For alternative editions of Llyfr Aneirin, please see the listing at the Project Homepage.
62
III.
THE BOOK OF ANEURIN.
A MS. of the latter part of the 13th or the beginning
of the 14th Centuries, the Property of Sir Thomas
Phillipps, Baronet, of Middle Hill.
Hwn yw e gododin.
Aneirin ae cant.
GREDYF gwr oed gwas
Gwrhẏt am dias.
Meirch mwth mẏngvras.
A dan vordwẏt megẏr was.
Ysgwẏt ẏsgauẏn lledan
Ar bedrein mein vuan.
Kledẏuawr glas glan
Ethẏ eur aphan.
Nẏ bi ef a vi
Cas e rof a thi.
Gwell gwneif a thi
Ar wawt dẏ uoli.
Kẏnt ẏ waet elawr
Nogẏt ẏ neithẏawr.
Kẏnt ẏ vwẏt ẏ vrein
Noc ẏ argẏurein.
Ku kẏueillt ewein.
63
Kwl ẏ uot a dan vrein.
Marth ẏm pa vro
Llad un mab marro.
KAYAWC kẏnhorawc men ẏ delhei.
Diffun ẏmlaen bun med a dalhei
Twll tal ẏ rodawr ene klẏwei
Awr. nẏ rodei nawd meint dilẏnei.
Ni chilẏei o gamhawn enẏ verei
Waet mal brwẏn gomẏnei gwẏr nẏt echei.
Nẏs adrawd gododin ar llawr mordei.
Rac pebẏll madawc pan atcorẏei
Namen un gwr o gant enẏ delhei.
KAEAWC kẏnnivẏat kẏwlat erwẏt.
Ruthẏr erẏr en ebẏr pan llithẏwẏt.
E amot a vu not a gatwẏt.
Gwell a wnaeth e aruaeth nẏ gilẏwẏt.
Rac bedin ododin odechwẏt.
Hẏder gẏmhell ar vreithel vanawẏt
Nẏ nodi nac ẏsgeth nac ẏsgwẏt.
Nẏ ellir anet rẏ vaethpwẏt
Rac ergẏt catvannan catwẏt.
KAEAWC kẏnhorawc bleid e maran.
Gwevrawr godiwawr torchawr am rann.
Bu gwevrawr gwerthvawr gwerth gwin vann.
Ef gwrthodes gwrẏs gwẏar disgrein.
Ket dẏffei wẏned a gogled e rann.
O gussẏl mab ẏsgẏrran
Ysgwẏdawr angkẏuan.
KAEAWC kẏnhorawc aruawc eg gawr
Kẏn no diw e gwr gwrd eg gwẏawr.
64
Kẏnran en racwan rac bẏdinawr
Kwẏdei pẏm pẏmwnt rac ẏ lafnawr.
O wẏr deivẏr a brennẏch dẏchiawr.
Ugein cant eu diuant en un awr.
Kẏnt ẏ gic e vleid nogẏt e neithẏawr.
Kẏnt e vud e vran nogẏt e allawr.
Kẏn noe argẏurein e waet e lawr.
Gwerth med eg kẏnted gan lliwedawr.
Hẏueid hir ermẏgir tra vo kerdawr.
GWYR a aeth ododin chwerthin ognaw.
Chwerw en trin a llain en emdullẏaw.
Bẏrr vlẏned en hed ẏd ẏnt endaw.
Mab botgat gwnaeth gwẏnnẏeith gwreith e law.
Ket elwẏnt e lanneu e benẏdẏaw.
A hen a ẏeueing a hẏdẏr allaw.
Dadẏl diheu angheu ẏ eu treidaw.
GWYR a aeth ododin chwerthin wanar.
Disgẏnnẏeis em bedin trin diachar.
Wẏ lledi a llavnawr heb vawr drẏdar
Colovẏn glẏw reithuẏw rodi arwar.
GWYR a aeth gatraeth oed fraeth eu llu.
Glasved eu hancwẏn a gwenwẏn vu.
Trẏchant trwẏ beirẏant en cattau.
A gwedẏ elwch tawelwch vu.
Ket elwẏnt e lanneu e benẏdu.
Dadẏl dieu angheu ẏ eu treidu.
GWYR a aeth gatraeth veduaeth uedwn.
Fẏrẏf frwẏthlawn oed cam nas kẏmhwẏllwn.
E am lavnawr coch gorvawr gwrmwn.
Dwẏs dengẏn ed emledẏn aergwn.
65
Ar deulu brenneẏch beẏch barnasswn.
Dilẏw dẏn en vẏw nẏs adawsswn.
Kẏueillt a golleis diffleis oedwn.
Rugẏl en emwrthrẏn rẏnn riadwn.
Nẏ mennws gwrawl gwadawl chwegrwn.
Maban ẏ gian o vaen gwẏnngwn.
GWYR a aeth gatraeth gan wawr.
Trauodẏnt en hed eu hovnawr.
Milcant a thrẏchant a emdaflawr.
Gwẏarllẏt gwẏnnodẏnt waewawr.
Ef gorsaf ẏng gwrẏaf. eg gwrẏawr.
Rac gosgord mẏnẏdawc mwẏnvawr.
GWYR a aeth gatraeth gan wawr
Dẏgẏmẏrrws eu hoet eu hanẏanawr.
Med evẏnt melẏn melẏs maglawr.
Blwẏdẏn bu llewẏn llawer kerdawr.
Coch eu cledẏuawr na phurawr
Eu llain. gwẏngalch a phedrẏollt bennawr
Rac gosgord mẏnẏdawc mwẏnvawr.
GWYR a aeth gatraeth gan dẏd.
Neus goreu o gadeu gewilid.
Wẏ gwnaethant en geugant gelorwẏd.
A llavnawr llawn annawd em bedẏd.
Goreu ẏw hwnn kẏn kẏstlwn kerennẏd.
Enueint creu ac angeu oe hennẏd.
Rac bedin ododin pan vudẏd
Neus goreu deu bwẏllẏat neirthẏat gwẏchẏd.
GWR a aeth gatraeth gan dẏd.
Ne llewes ef vedgwẏn veinoethẏd.
Bu truan gẏuatcan gẏvluẏd.
66
E neges ef or drachwres drenghidẏd.
Nẏ chrẏssiws gatraeth
Mawr mor ehelaeth
E aruaeth uch arwẏt.
Nẏ bu mor gẏffor
O eidẏn ẏsgor
A esgarei oswẏd
Tutuwlch hir ech e dir ae dreuẏd.
Ef lladei Saesson seithuet dẏd.
Perheit ẏ wrhẏt en wrvẏd
Ae govein gan e gein gẏweithẏd.
Pan dẏvu dutvwlch dut nerthẏd.
Oed gwaetlan gwẏaluan vab kilẏd.
GWR a aeth gatraeth gan wawr.
Wẏneb udẏn ẏsgorva ẏsgwẏdawr.
Crei kẏrchẏnt kẏnnullẏnt reiawr.
En gẏnnan mal taran twrẏf aessawr.
Gwr gorvẏnt gwr etvẏnt gwr llawr.
Ef rwẏgei. a chethrei. a chethrawr.
Od uch lled lladei a llavnawr.
En gẏstud heẏrn dur arbennawr.
E mordei ẏstẏngei a dẏledawr.
Rac erthgi erthẏchei vẏdinawr.
O vreithẏell gatraeth pan adrodir.
Maon dẏchiorant eu hoet bu hir.
Edẏrn diedẏrn amẏgẏn dir.
A meibẏon godebawc gwerin enwir.
Dẏforthẏnt lẏnwẏssawr gelorawr hir.
Bu tru a dẏnghetven anghen gẏwir.
A dẏngwt ẏ dutvwlch a chẏvwlch hir.
Ket ẏvein ved gloẏw wrth leu babir
Ket vei da e vlas ẏ gas bu hir.
67
BLAEN echeching gaer glaer ewgei.
Gwẏr gweirẏd gwanar ae dilẏnei.
Blaen ar e bludue dẏgollouit vual
Ene vwẏnvawr vordei.
Blaen gwirawt vragawt. ef dẏbẏdei.
Blaen eur a phorphor kein as mẏgei.
Blaen edẏstrawr pasc ae gwaredei.
Gwrthlef ac euo brẏt ae derllẏdei.
Blaen erwẏre gawr buduawr drei.
Arth en llwrw bẏth hwẏr e techei.
ANAWR gẏnhoruan
Huan arwẏran.
Gwledic gwd gẏffgein
Nef enẏs brẏdein.
Garw rẏt rac rẏnn ;
Aes elwrw budẏn.
Bual oed arwẏnn
Eg kẏnted eidẏn.
Erchẏd rẏodres.
E ved medwawt
Yuei win gwirawt.
Oed eruit uedel.
Yuei win gouel.
A erueid en arued.
Aer gennin vedel.
Aer adan glaer.
Kenẏn keuit aer.
Aer seirchẏawc
Aer edenawc.
Nẏt oed dirẏf ẏt ẏsgwẏt
Gan waẏwawr plẏmnwẏt.
Kwẏdẏn gẏuoedẏon ;
Eg cat blẏmnwẏt
68
Diessic e dias.
Divevẏl as talas.
Hudid e wẏllẏas.
Kẏn bu clawr glas
Bed gwruelling vreisc.
TEITHI etmẏgant
Tri llwrẏ nouant.
Pẏmwnt a phẏmcant.
Trẏchwn a thrẏchant.
Tri si chatvarchawc ;
Eidẏn euruchawc.
Tri llu llurugawc ;
Tri eur deẏrn dorchawc.
Tri marchawc dẏwal ;
Tri chat gẏhaual.
Tri chẏsneit kẏsnar ;
Chwerw fẏsgẏnt esgar.
Tri en drin en drwm.
Llew lledẏnt blwm ;
Eur e gat gẏngrwn.
Tri theẏrn maon ;
A dẏvu o vrẏthon.
Kẏnri a chenon.
Kẏnrein o aeron.
Gogẏuerchi ẏn hon
Deivẏr diuerogẏon.
A dẏvu o vrẏthon
Wr well no chẏnon
Sarph seri alon.
EVEIS ẏ win a med e mordei
Mawr meint e vehẏr
Yg kẏuaruot gwẏr
69
Bwẏt e erẏr erẏsmẏgei.
Pan grẏssẏei gẏdẏwal kẏfdwẏreei.
Awr gan wẏrd wawr kẏui dodei.
Aessawr dellt ambellt a adawei.
Pareu rẏnn rwẏgẏat dẏgẏmmẏnei.
E gat blaen bragat briwei
Mab sẏvno ; sẏwẏedẏd ae gwẏdẏei.
A werthws e eneit
Er wẏneb grẏbwẏllẏeit ;
A llavẏn lliveit lladei.
Lledessit ac athrwẏs ac affrei ;
Er amot aruot aruaethei.
Ermẏgei galaned
O wẏr gwẏchẏr gwned
Em blaen gwẏned gwanei.
EVEIS ẏ win a med e mordei
Can ẏueis disgẏnneis rann fin. fawt ut
Nẏt didrachẏwed colwed drut.
Pan disgẏnnei bawb ti disgẏnnvt
Ys deupo gwaeanat gwerth na phechut.
Pressent i adrawd oed vreichẏawr drut.
GWYR a aeth gatraeth buant enwawc.
Gwin a med o eur vu eu gwirawt.
Blwẏdẏn en erbẏn urdẏn deuawt.
Trẏwẏr a thri ugeint a thrẏchant eurdorchawc.
Or sawl ẏt grẏssẏassant uch gormant wirawt
Nẏ diengis namẏn tri o wrhẏdri fossawt
Deu gatki aeron a chenon daẏrawt
A minheu om gwaetfreu gwerth vẏ gwennwawt.
UYG car ẏng wirwar nẏn gogẏffrawt
O neb onẏ bei o gwẏn dragon ducawt.
70
Nẏ didolit ẏng kẏnted o ved gwirawt.
Ef gwnaei ar beithing peithẏng aruodẏawc.
Ef disgrein eg cat disgrein en aelawt.
Neus adrawd gododin gwedẏ fossawt
Pan vei no llivẏeu llẏmach nebawt.
ARYF angkẏnnull agkẏman dull agkẏsgoget.
Trachẏwed vawr treiglessẏd llawr lloegrwẏs giwet.
Heessit eis ẏgkẏnnor eis ẏg cat uereu.
Goruc wẏr lludw
A gwraged gwẏdw
Kẏnnoe angheu.
Greit vab hoewgir
Ac ẏsberi
Y beri creu.
ARWR ẏ dwẏ ẏsgwẏd adan
E dalvrith. ac eil tith orwẏdan.
Bu trẏdar en aerure bu tan.
Bu ehut e waewawr bu huan ;
Bu bwẏt brein bu bud e vran.
A chẏn edewit en rẏdon
Gan wlith erẏr tith tirẏon.
Ac o du gwasgar gwanec tu bronn.
Beird bẏt barnant wẏr o gallon.
Diebẏrth e gerth e gẏnghẏr ;
Diua oed e gẏnrein gan wẏr.
A chẏnn e olo a dan eleirch
Vre ; ẏtoed wrẏt ene arch.
Gorgolches e greu ẏ seirch
Budvan vab bleidvan dihavarch.
CAM e adaw heb gof camb ehelaeth.
Nẏt adawei adwẏ ẏr adwrẏaeth.
71
Nẏt edewis e lẏs les kerdorẏon prẏdein
Diw calan ẏonawr ene aruaeth.
Nẏt erdit e dir kevei diffeith.
Dra chas anias dreic ehelaeth.
Dragon ẏg gwẏar gwedẏ gwinvaeth
Gwenabwẏ vab gwenn ; gẏnhen gatraeth.
BU gwir mal ẏ meud e gatlew.
Nẏ deliis meirch neb marchlew
Heessit waẏwawr ẏ glẏw.
Y ar llemenic llwẏbẏr dew.
Kenẏ vaket am vẏrn am borth ;
Dẏwal ẏ gledẏual emborth.
Heessẏt onn o bedrẏollt ẏ law ;
Y ar veinnẏell vẏgedorth.
Yt rannei rẏgu e rẏwin ;
Yt ladei a llauẏn vreith o eithin.
Val pan vel medel ar vreithin
E gwnaei varchlew waetlin.
ISSAC anuonawc o barth deheu.
Tebic mor lliant ẏ deuodeu.
O wẏled a llarẏed
Achein ẏuet med ;
Men ẏth glawd e offer e bwẏth madeu.
Nẏ bu hẏll dihẏll na heu diheu.
Seinnẏessẏt e gledẏf ẏm penn mameu
Mur greit oed moleit ef mab gwẏdneu.
KEREDIC caradwẏ e glot.
Achubei gwarchatwei not.
Lletvegin is tawel kẏn dẏuot
E dẏd gowẏchẏd ẏ wẏbot.
72
Ys deupo car kẏrd kẏvnot
Y wlat nef adef atnabot.
KEREDIC caradwẏ gẏnran.
Keimẏat ẏg cat gouaran.
Ysgwẏt eur crwẏdẏr cadlan ;
Gwaewawr uswẏd agkẏuan.
Kledẏual dẏwal diwan.
Mal gwr catwei wẏaluan.
Kẏnn kẏsdud daear hẏnn affan
O daffar diffẏnnei e vann.
Ys deupo kẏnnwẏs ẏg kẏman.
Can drindawt en vndawt gẏuan.
PAN grẏssẏei garadawc ẏ gat ;
Mal baed coet trẏchwn trẏchẏat.
Tarw bedin en trin gomẏnẏat ;
Ef llithẏei wẏdgwn oe anghat.
Ys vẏn tẏst ewein vab eulat.
A gwrẏen. a gwẏnn a gwrẏat.
O gatraeth o gẏmẏnat.
O vrẏnn hẏdwn kẏnn caffat.
Gwedẏ med gloew ar anghat
Nẏ weles vrun e dat.
GWYR a grẏssẏasant buant gẏtneit.
Hoedẏl vẏrrẏon medwon uch med hidleit.
Gosgord vẏnẏdawc enwawc en reit.
Gwerth eu gwled o ved vu eu heneit.
Caradawc amadawc pẏll ac ẏeuan ;
Gwgawn a gwiawn. gwẏnn a chẏnvan.
Peredur arueu dur ; gwawrdur ac aedan.
Achubẏat eng gawr ẏsgwẏdawr angkẏman.
73
A chet lledessẏnt wẏ lladassan ;
Neb ẏ eu tẏmhẏr nẏt atcorsan.
GWYR a grẏssẏassant buant gẏtvaeth.
Blwẏdẏn od uch med mawr eu haruaeth.
Mor dru eu hadrawd wẏ. angawr hiraeth.
Gwenwẏn eu hadlam nẏt mab mam ae maeth.
Mor hir eu hetlit ac eu hetgẏllaeth
En ol gwẏr pebẏr temẏr gwinvaeth.
Gwlẏget gododin en erbẏn fraeth.
Ancwẏn mẏnẏdawc enwawc e gwnaeth.
A phrit er prẏnu breithẏell gatraeth.
GWYR a aeth gatraeth ẏg cat ẏg gawr.
Nerth meirch a gwrẏmseirch ac ẏsgwẏdawr.
Peleidẏr ar gẏchwẏn allẏm waewawr.
A llurugeu claer a chledẏuawr.
Ragorei tẏllei trwẏ vẏdinawr.
Kwẏdei bẏm pẏmwnt rac ẏ lavnawr.
Ruuawn hir ef rodei eur e allawr.
A chet a choelvein kein ẏ gerdawr.
NY wnaethpwẏt neuad mor orchẏnnan.
Mor vawr mor oruawr ẏ gẏvlavan.
Dẏrllẏdut medut morẏen tan.
Nẏ thraethei na wnelei kenon kelein.
Un seirchẏawc saphwẏawc son edlẏdan.
Seinnẏessit e gledẏf em penn garthan.
Noc ac esgẏc cariec vẏr vawr ẏ chẏhadvan.
Nẏ mwẏ gẏsgogit wit uab peithan.
NY wnaethpwẏt neuad mor anvonawc
Onẏ bei vorẏen eil caradawc.
Nẏ diengis en trwm elwrw mẏnawc.
74
Dẏwal dẏwalach no mab ferawc.
Fer ẏ law faglei fowẏs varchawc.
Glew dias dinas e lu ovnawc.
Rac bedin ododin bu gwasgarawc.
Y gẏlchwẏ dan ẏ gẏmwẏ bu adeuawc.
Yn dẏd gwẏth bu ẏstwẏth neu bwẏth atveillẏawc.
Dẏrllẏdei vedgẏrn eillt mẏnẏdawc.
NY wnaethpwẏt neuad mor diessic
No chẏnon larẏ vronn geinnẏon wledic.
Nẏt ef eistedei en tal lleithic.
E neb a wanei nẏt atwenit.
Raclẏm e waewawr ;
Calch drei tẏllei vẏdinawr.
Rac vuan ẏ veirch ; rac rẏgiawr ;
En dẏd gwẏth atwẏth oed e lavnawr.
Pan grẏssẏei gẏnon gan wẏrd wawr.
DISGYNSIT en trwm ẏg kessevin.
Ef diodes gormes ef dodes fin.
Ergẏr gwaẏw rieu rẏvel chwerthin.
Hut effẏt ẏ wrhẏt e lwrẏ elfin.
Eithinẏn uoleit mur greit tarw trin.
DISGYNSIT en trwm ẏg kesseuin.
Gwerth med ẏg kẏnted a gwirawt win
Heẏessẏt ẏ lavnawr rwg dwẏ vẏdin.
Arderchawc varchawc rac gododin.
Eithinẏn uoleit mur greit tarw trin.
DISGYNSIT en trwm rac alauoed wẏrein.
Wẏre llu llaes ẏsgwẏdawr.
Ysgwẏt vriw rac biw beli bloedvawr.
Nar od uch gwẏar fin festinẏawr.
75
An deliit kẏnllwẏt ẏ ar gẏnghorawr.
Gorwẏd gwareus rith rin ẏch eurdorchawr.
Twrch goruc amot emlaen ẏstre ẏstrẏwẏawr.
Teilingdeith gwrthẏat gawr.
An gelwit e nef bit athledhawr.
Emẏt ef krennit e gat waewawr.
Catvannan er a clut clotvawr.
No chẏnhennit na bei llu idaw llawr.
AM drẏnni drẏlaw drẏlenn.
Am lwẏas am diffwẏs dẏwarchen.
Am gwẏdaw gwallt e ar benn.
Y am wẏr erẏr gwẏdẏen.
Gwẏduc neus amuc ac waẏw
Ardullẏat diwẏllẏat e berchen.
Amuc morẏen gwenwawt
Mirdẏn. a chẏvrannv penn
Prif eg werẏt. ac an nerth ac am hen ;
Trẏwẏr ẏr bod bun bratwen.
Deudec gwenabwẏ vab gwenn.
AM drẏnni drẏlaw drẏlenn.
Gweinẏdẏawr ẏsgwẏdawr ẏg gweithẏen.
En arẏal cledẏual am benn.
En lloegẏr drẏchẏon rac trẏchant unben.
A dalwẏ mwng bleid heb prenn.
En e law ; gnawt gwẏchnawt enẏ lenn.
O gẏurang gwẏth ac asgen.
Trenghis nẏ diengis bratwen.
EUR ar vur caer krẏsgrwẏdẏat
Aer cret tẏ na thaer aer vlodẏat.
Un ara ae leissẏar
Ar gatwẏt adar brwẏdrẏar
76
Sẏll o virein neus adrawd a vo mwẏ
O damweinnẏeit llwẏ
Od amluch lliuanat.
Neus adrawd auo mwẏ
En awr blẏgeint
Na bei kẏnhawal kẏnheilweing.
PAN vuost di kẏnnivẏn clot
En amwẏn tẏwẏssen. gordirot
O haedot en gelwit redẏrch gwẏr not.
Oed dor diachor diachor din drei
Oed mẏnut wrth olut ae kẏrchei.
Oed dinas e vedin ae cretei.
Nẏ elwit gwinwit men na bei
KET bei cann wr en vntẏ
Atwen ovalon kenẏ.
Penn ; gwẏr tal being a delẏ.
NYT wẏf vẏnawc blin
Nẏ dialaf vẏ ordin.
Nẏ chwardaf ẏ chwerthin
A dan droet ronin.
Ystẏnnawc vẏg glin
A bundat ẏ en tẏ deẏerẏn.
Cadwẏn heẏernin
Am ben vẏn deulin
O ved o vuelin.
O gatraeth werin.
Mi na vi aneirin.
Ys gwẏr talẏessin
Ovec kẏwrenhin.
Neu cheing e ododin
Kẏnn gwawr dẏd dilin.
77
GOROLED gogled gwr ae goruc.
Llarẏ vronn haeladon nẏ essẏllut.
Nẏt emda daear nẏt emduc
Mam ; mor eirẏan gadarn haearn gaduc.
O nerth e kledẏf claer e hamuc.
O garchar an war daear em duc.
O gẏvle angheu o anghar dut
Keneu vab llẏwarch dihauarch drut.
NYT ef borthi gwarth gorsed
Senẏllt. ae lestri llawn med ;
Godolei gledẏf e gared.
Godolei lemein e rẏuel.
Dẏfforthsei lẏnwẏssawr oe vreẏch.
Rac bedin ododin a breennẏch.
Gnawt ene neuad vẏthmeirch
Gwẏar a gwrẏmseirch.
Keingẏell hirẏell oe law.
Ac en elẏd brẏssẏaw.
Gwen ac ẏmhẏrdwen hẏrdbeit.
Disserch a serch ar tro
Gwẏr nẏt oedẏn drẏch draet fo.
Heilẏn achubẏat pob bro.
LLECH leutu tut leudvre
Gododin ẏstre.
Ystre ragno ar ẏ anghat.
Angat gẏnghor e leuuer cat.
Cangen gaerwẏs
Keui drillẏwẏs.
Tẏmor dẏmhestẏl. tẏmhestẏl dẏmor.
E beri restẏr rac riallu.
O dindẏwẏt ẏn dẏvu
Wẏt ẏn dẏwovu.
78
Dwẏs ẏd wodẏn
Llẏm ẏt wenẏn.
Llwẏr genẏn llu.
Ysgwẏt rugẏn
Rac tarw trin
Y dal vriw vu.
ERKRYN e alon ar af
Erẏ brwẏdrin trin tra chuar.
Kwr e vankeirw
Am gwr e vanncarw.
Bẏssed brẏch briwant barr.
Am bwẏll am disteir am distar.
Am bwẏll am rodic am rẏchward.
Ys bro ẏs brẏs treullẏawt rẏs en riwdrec.
Nẏ hu wẏ nẏ gaffo e neges.
Nẏt anghwẏ a wanwẏ odiwes.
NY mat wanpwẏt ẏsgwẏt
Ar gẏnwal carnwẏt.
Nẏ mat dodes ẏ vordwẏt
Ar vreichir mein-llwẏt.
Gell e baladẏr gell
Gellach e obell.
Y mae dẏ wr ene gell
En cnoi anghell
Bwch bud oe law idaw
Poet ẏmbell.
DA ẏ doeth adonwẏ atwen.
Ym adawssut wenn heli bratwen.
Gwnelut. lladut. llosgut.
No morẏen nẏ waeth wnelut.
Nẏ delẏeist nac eithaf na chẏnhor.
79
Ysgwn drem dibennor.
Nẏ weleist e morchwẏd mawr marchogẏon
Wẏnedin nẏ rodin nawd ẏ Saesson.
GODODIN gomẏnaf dẏ blegẏt.
Tẏnoeu dra thrumein drum essẏth.
Gwas chwant ẏ arẏant heb emwẏt.
O gussẏl mab dwẏwei dẏ wrhẏt.
Nẏt oed gẏnghor wann.
Wael ẏ rac tan veithin.
O lẏchwr ẏ lẏchwr lluch bin.
Luchdor ẏ borfor berẏerin.
Llad gwaws. gwan maws mur trin
Anẏsgarat vu ẏ nat ac aneirin.
KYWYREIN ketwẏr kẏwrennin
E gatraeth gwerin fraeth fẏsgẏolin.
Gwerth med ẏg kẏnted a gwirawt win.
Heẏessit e lavnawr rwng dwẏ vedin.
Arderchauc varchawc rac gododin
Eithinẏn voleit mur greit tarw trin.
KYWYREIN ketwẏr kẏwrenhin.
Gwlat atvel gochlẏwer eu dilin.
Dẏgoglawd tonn bevẏr berẏerin.
Men ẏd ẏnt eilẏassaf elein.
O brei vrẏch nẏ welẏch weẏelin.
Nẏ chemẏd haed ud a gordin.
Nẏ phẏrth mevẏl morẏal eu dilin.
Llavẏn durawt barawt e waetlin.
KYWYREIN ketwẏr kẏwrenhin.
Gwlat atvel gochlẏwer eu dilin.
80
Ef lladawd a chẏmawn allain
A charnedawr tra gogẏhwc gwẏr trin.
KYWYREIN ketwẏr hẏuaruuant.
Y gẏt en vn vrẏt ẏt gẏrchassant.
Bẏrr eu hoedẏl. hir eu hoet ar eu carant.
Seith gẏmeint o loegrwẏs a ladassant.
O gẏvrẏssed gwraged gwẏth a wnaethant.
Llawer mam ae deigẏr ar ẏ hamrant.
NY wnaethpwẏt neuad mor dianaf
Lew ; mor hael baran llew llwẏbẏr vwẏhaf.
A chẏnon larẏvronn adon deccaf.
Dinas ẏ dias ar llet eithaf.
Dor angor bedin bud eilẏassaf.
Or sawl a weleis ac awelav
Ymẏt ; en emdwẏn arẏf grẏt gwrẏt gwrẏaf.
Ef lladei oswẏd a llavẏn llẏmaf.
Mal brwẏn ẏt gwẏdẏnt rac ẏ adaf.
Mab klẏtno clot hir canaf
Ytẏ or ; clot heb or heb eithaf.
O WINVEITH a medweith
Dẏgodolẏn. gwnlleith
Mam hwrreith
Eidol enẏal.
Ermẏgei rac vre
Rac bronn budugre
Breein dwẏre
Wẏbẏr ẏsgẏnnẏal.
Kẏnrein en kwẏdaw
Val glas heit arnaw ;
Heb giliaw gẏhaual.
Sẏnnwẏr ẏstwẏr ẏstemel ;
81
Y ar weillẏon gwebẏl
Ac ardemẏl gledẏual.
Blaen ancwẏn anhun
Hediw an dihun ;
Mam reidun rwẏf trẏdar.
O WINVEITH a medweith
Yd aethant. e genhẏn
Llurugogẏon nẏs gwn lleith lletkẏnt.
Cẏn llwẏded eu lleas dẏdaruu.
Rac catraeth oed fraeth eu llu.
O osgord vẏnẏdawc wawr dru.
O drẏchant namen vn gwr nẏ dẏuu.
O WINVEITH a medveith ẏt grẏssẏassant.
Gwẏr en reit moleit eneit dichwant.
Gloew dull ẏ am drull ẏt gẏtvaethant.
Gwin a med amall a amucsant.
O osgord vẏnẏdawc am dwẏf atveillẏawc ;
A rwẏf a golleis om gwir garant.
O drẏchan riallu ẏt grẏssẏassant
Gatraeth ; tru namen vn gwr nẏt atcorsant.
HV bẏdei ẏg kẏwẏrein pressent mal pel
Ar ẏ e hu bẏdei. ene uei atre.
Hut amuc ododin
O win a med en dieding
Yng ẏstrẏng ẏstre.
Ac adan gatvannan cochre
Veirch marchawc godrud emore.
ANGOR dewr daen
Sarph seri raen
Sengi wrẏmgaen
82
Emlaen bedin.
Arth arwẏnawl drussẏat dreissẏawr
Sengi waewawr
En dẏd cadẏawr.
Yg clawd gwernin.
Eil nedic nar ;
Neus duc drwẏ var.
Gwled ẏ adar
O drẏdar drin.
Kẏwir ẏth elwir oth enwir weithret ;
Ractaf rwẏuẏadur mur catuilet
Merin a madẏein mat ẏth anet.
ARDYLEDAWC canu kẏman caffat.
Ketwẏr am gatraeth a wnaeth brithret.
Brithwẏ a wẏar sathar sanget.
Sengi wit gwned bual am dal med.
A chalaned kẏuirẏnged.
Nẏt adrawd kibno wede kẏffro cat ;
Ket bei kẏmun keui daẏret.
ARDYLEDAWC canu kẏman ovri.
Twrẏf tan atharan arẏuerthi.
Gwrhẏt arderchawc varchawc mẏsgi.
Ruduedel rẏuel a eiduni.
Gwr gwned divudẏawc dimẏngẏei
Y gat. or meint gwlat ẏd ẏ klẏwi.
Ae ẏsgwẏt ẏsgwẏt ar ẏ ẏsgwẏd. hut arolli
Waẏw mal gwin gloew o wẏdẏr lestri.
Arẏant am ẏued eur dẏlẏi.
Gwinvaeth oed waetnerth vab llẏwri.
ARDYLEDAWC canu claer orchẏrdon.
A gwedẏ dẏrreith dẏlleinw aeron.
83
Dimcones lovlen benn erẏron.
Llwẏt ; ef gorevvwẏt ẏ ẏsgẏlvẏon.
Or a aeth gatraeth o eur dorchogẏon.
Ar neges mẏnẏdawc mẏnawc maon.
Nẏ doeth en diwarth o barth vrẏthon.
Ododin wr bell well no chẏnon.
ARDYLEDAWC canu keman kẏwreint.
Llawen llogell bẏt bu didichwant.
Hu mẏnnei eng kẏlch bẏt ; eidol anant.
Yr eur a meirch mawr ; a med medweint.
Namen ene delei o vẏt hoffeint.
Kẏndilic aeron wẏr enouant.
ARDYLEDAWC canu claer orchẏrdon.
Ar neges mẏnẏdawc mẏnawc maon.
A merch eudaf hir dreis gwananhon.
Oed porfor gwisgẏadur dir amdrẏchẏon.
DYFFORTHES meiwẏr molut nẏuet.
Baran tan terẏd ban gẏnneuet.
Duw mawrth gwisgẏassant eu gwrẏm dudet.
Diw merchẏr perideint eu calch doet.
Divẏeu bu diheu eu diuoet.
Diw gwener. calaned amdẏget.
Diw sadwrn bu divwrn eu kẏt weithret.
Diw sul eu llavneu rud amdẏget.
Diw llun hẏt benn clun gwaetlun gwelet.
Neus adrawd gododin gwedẏ lludet.
Rac pebẏll madawc pan atcorẏet
Namen vn gwr o gant ene delhet.
MOCH dwẏreawc ẏ more.
Kẏnnif aber. rac ẏstre
84
Bu bwlch bu twlch tande.
Mal twrch ẏ tẏwẏsseist vre.
Bu golut mẏnut bu lle.
Bu gwẏar gweilch gwrẏmde.
MOCH dwẏreawc ẏ meitin.
O gẏnnu aber rac fin.
O dẏwẏs ẏn tẏwẏs ẏn dẏlin.
Rac cant ef gwant gesseuin.
Oed garw ẏ gwnaewch chwi waetlin.
Mal ẏuet med drwẏ chwerthin.
Oed llew ẏ lladewch chwi dẏnin.
Cledẏual dẏwal fẏsgẏolin.
Oed mor diachor ẏt ladei
Esgar ; gwr haual en ẏ bei.
DISGYNNWYS en affwẏs dra phenn.
Nẏ deliit kẏwẏt kẏwrennin benn.
Disgiawr breint vu e lad ar gangen.
Kẏnnedẏf ẏ ewein esgẏnnv ar ẏstre
Ystwng kẏn gorot goreu gangen.
Dilud dẏleẏn cathleu dilen.
Llẏwẏ llẏvroded rwẏch ac asgen.
Anglas asswẏdeu lovlen.
Dẏfforthes ae law luric wehẏn.
Dẏmgwallaw gwledic dal ;
Oe brid brennẏal.
Eidol adoer crei grannawr gwẏnn
Dẏsgiawr pan vei ; bun barn benn.
Perchen meirch
A gwrẏmseirch
Ac ẏsgwẏdawr ẏaen.
Gẏuoet a gẏuergẏr esgẏn disgẏn.
85
AER dẏwẏs rẏ dẏwẏs rẏvel.
Gwlat gord garei gwrd uedel.
Gwrdwerẏt gwaet am irved ;
Seirchẏawr am ẏ rud ẏt ued.
Seingẏat am seirch seirch seingẏat.
Ardelw lleith dẏgiawr lludet.
Peleidẏr en eis en dechreu cat.
Hẏnt am oleu bu godeu beleidrẏal.
KEINT amnat amdina dẏ gell
Ac ẏstauell ẏtuẏdei. dẏrllẏdei
Med melẏs ; maglawr
Gwrẏs. aergẏnlẏs gan wawr.
Ket lwẏs lloegrwẏs lliwedawr.
Rẏ benẏt ar hẏt ẏd attawr.
Eillt wẏned klẏwer e arderched.
Gwananhon bẏt ved.
Savwẏ cadavwẏ gwẏned.
Tarw bedin treis trin ; teẏrned.
Kẏn kẏwesc daear kẏn gorwed ;
But orfun gododin bed.
BEDIN ordẏvnat en agerw.
Mẏnawc lluẏdawc llaw chwerw.
Bu doeth a choeth a sẏberw.
Nẏt oed ef wrth gẏued gochwerw.
Mudẏn geinnẏon ar ẏ helw.
Nẏt oed ar lles bro pob delw.
An gelwir mor a chẏnnwr. ẏmplẏmnwẏt
Yn trẏvrwẏt peleidẏr. peleidẏr gogẏmwẏt
Goglẏssur heẏrn lliveit llawr en assed.
Sẏchẏn ẏg gorun en trẏdar ;
Gwr frwẏthlawn flamdur rac esgar.
86
DYFFORTHES cat veirch a chat seirch.
Greulet ar gatraeth cochre
Mac blaenwẏd bedin dinus
Aergi gwẏth gwarth vre.
An gelwir nẏ faw glaer fwẏre.
Echadaf heidẏn haearnde.
MYNAWC gododin traeth e annor.
Mẏnawc am rann kwẏnhẏator.
Rac eidẏn arẏal flam nẏt atcor.
Ef dodes e dilis ẏg kẏnhor.
Ef dodes rac trin tewdor.
En arẏal ar dẏwal disgẏnnwẏs.
Can llewes porthes mawrbwẏs.
O osgord vẏnẏdawc nẏ diangwẏs
Namen vn arẏf amdiffrẏf amdiffwẏs.
O GOLLET morẏet nẏ bu aessawr
Dẏfforthẏn traeth ẏ ennẏn llawr.
Rẏ duc oe lovlen glas lavnawr.
Peleidẏr pwẏs preiglẏn benn periglawr.
Y ar orwẏd erchlas penn wedawr
Trindẏgwẏd trwch trach ẏ lavnawr.
Pan orvẏd oe gat nẏ bu foawr.
An dẏrllẏs molet med melẏs maglawr.
GWELEIS ẏ dull o benn tir adoẏn.
Aberth am goelkerth a disgẏnnẏn.
Gweleis oed kenevin ar dref redegein.
A gwẏr nwẏthẏon rẏ gollessẏn.
Gweleis gwẏr dullẏawr gan awr adevẏn
A phenn dẏvẏnwal a breẏch brein ae cnoẏn.
87
MAT vudic ẏsgavẏnwẏn asgwrn aduaon.
Ae lassawc tebedawc tra mordwẏ alon.
Gwrawl amdẏvrwẏs goruawr ẏ lu.
Gwrẏt vronn gwrvan gwanan arnaw.
Y gẏnnedẏf disgẏnnu rac naw riallu.
Yg gwẏd gwaed a gwlat. a gordiẏnaw ;
Caraf vẏ vudic lleithic a vu anaw.
Kẏndilic aeron kenhan lew.
CARASSWN disgẏnnu ẏg catraeth gessevin.
Gwert med ẏg kẏnted a gwirawt win.
Carasswn neu chablwẏs ar llain.
Kẏn bu e leas oe las uffin.
Carasswn eil clot dẏfforthes gwaetlin.
Ef dodes e gledẏf ẏg goethin.
Neus adrawd gwrhẏt rac gododẏn.
Na bei mab keidẏaw clot vn gwr trin.
TRUAN ẏw gennẏf gwedẏ lludet.
Godef gloes angheu trwẏ angkẏffret.
Ac eil trwm truan gennẏf vẏ gwelet.
Dẏgwẏdaw an gwẏr nẏ penn o draet.
Ac ucheneit hir ac eilẏwet ;
En ol gwẏr pebẏr temẏr tudwet.
Ruvawn a gwgawn gwiawn a gwlẏget.
Gwẏr gorsaf gwrẏaf gwrd ẏg calet.
Ys deupo eu heneit wẏ wedẏ trinet.
Kẏnnwẏs ẏg wlat nef adef avneuet.
EF gwrthodes tres tra gwẏar llẏnn.
Ef lladei val dewrdull nẏt echẏn.
Tavloẏw ac ẏsgeth tavlet wẏdrin.
A med rac teẏrned tavlei vedin.
Menit ẏ gẏnghor men na lleveri
88
Lliaws ac vei anwaws nẏt edewẏt.
Rac ruthẏr bwẏllẏadeu a chledẏvawr
Lliveit handit gwelir llavar llew.
PORTHLOED vedin
Porthloed lain.
A llu racwed
En ragẏrwed
En dẏd gwned
Yg kẏvrẏssed.
Buant gwẏchawc
Gwede meddawt
A med ẏuet
Nẏ bu waret
An gorwẏlam
Enẏd frwẏthlann.
Pan adroder torret ergẏr
O veirch a gwẏr tẏngir tẏnget.
PAN ẏm dẏvẏd lliaws prẏder
Prẏderaf fun.
Fun en ardec
Arẏal redec.
Ar hẏnt wẏlaw.
Ku kẏstudẏwn.
Ku carasswn
Kelleic faw.
Ac argoedwẏs
Guae gordẏvnwẏs
Y emdullẏaw.
Ef dadodes ar lluẏd pwẏs ar lles rieu.
Ar dilẏvẏn goet
Ar diliw hoet
Yr kẏvedeu.
89
Kẏvedwogant ef an dẏduc ar dan adloẏw
Ac ar groen gwẏnn. gosgroẏw
Gereint rac deheu gawr a dodet.
Lluch gwẏnn gwẏnndwll ar ẏsgwẏt
Y or ẏspar llarẏ ẏor.
Molut mẏnut mor.
Gogwneif heissẏllut
Gwgẏnei gereint
Hael mẏnawc oedut.
DIANNOT e glot e glutvan.
Diachor angor ẏg kẏman.
Diechẏr erẏr gwẏr govaran.
Trinodef eidef oed eirẏan.
Ragorei veirch racvuan.
En trin lletvegin gwin o bann.
Kẏn glasved a glassu eu rann.
Bu gwr gwled od uch med mẏgẏr o bann.
DIENHYT ẏ bob llawr llanwet
E hual amhaual afneuet.
Twll tall e rodawr
Cas ohir gwẏthawc
Rẏwonẏawc diffreidẏeit.
Eil gweith gelwideint amalet.
Yg cat veirch a seirch greulet.
Bedin agkẏsgoget ẏt vẏd cat vorẏon ;
Cochro llann ban rẏ godhet.
Trwm en trin a llavẏn ẏt lladei
Garw ; rẏbud o gat dẏdẏgei.
Cann calan a darmerthei
Ef gwenit a dan vab ervei.
Ef gwenit adan dwrch trahawc.
Un riein a morwẏn a mẏnawc.
90
A phan oed mab teẏrn teithiawc
Yng gwẏndẏt gwaed glẏt gwaredawc.
Kẏn golo gwerẏt ar rud
Llarẏ ; hael etvẏnt digẏthrud.
O glot a chet echiawc ;
Neut bed garthwẏs hir o dir rẏwonẏawc.
PEIS dinogat e vreith vreith.
O grwẏn balaot ban wreith.
Chwit chwit chwidogeith.
Gochanwn gochenẏn wẏthgeith.
Pan elei dẏ dat tẏ e helẏa ;
Llath ar ẏ ẏsgwẏd llorẏ enẏ llaw.
Ef gelwi gwn gogẏhwc.
Giff gaff. dhalẏ dhalẏ dhwc dhwc.
Ef lledi bẏsc ẏng corwc.
Mal ban llad. llew llẏwẏwc.
Pan elei dẏ dat tẏ e vẏnẏd.
Dẏdẏgei ef penn ẏwrch pen gwẏthwch penn hẏd.
Penn grugẏar vreith o venẏd.
Penn pẏsc o raẏadẏr derwennẏd.
Or sawl ẏt gẏrhaedei dẏ dat tẏ ae gicwein
O wẏthwch a llewẏn a llwẏuein.
Nẏt anghei oll nẏ uei oradein.
PEUM dodẏw angkẏvwng o angkẏuarch
Nẏm daw nẏm dẏvẏd a uo trẏmach.
Nẏ magwẏt ẏn neuad a vei lewach
Noc ef ; nac ẏng cat a vei wastadach.
Ac ar rẏt benclwẏt pennawt oed e veirch ;
Pellẏnic e glot pellws e galch.
A chẏn golo gweir hir a dan dẏwarch ;
Dẏrllẏdei vedgẏrn un mab feruarch.
91
* GUELEYS ẏ dull o bentir a doẏn
Aberthach coelkerth a emdẏgẏn.
Gueleẏs ẏ deu oc eu tre re rẏ gwẏdẏn.
O eir nwẏthon rẏ godessẏn.
Gueleẏs ẏ wẏr tẏlluawr gan waur a doẏn
A phenn dẏuẏnwal vrẏch brein ae knoẏn.
GODODIN gomẏnnaf oth blegẏt.
Yg gwẏd cant en arẏal en emwẏt.
A guarchan mab dwẏwei da wrhẏt
Poet gno en vn tẏno treissẏt.
Er pan want maws mvr trin.
Er pan aeth daear ar aneirin.
Mi neut ẏsgaras nat a gododin.
LLECH llefdir arẏf gardith tith ragon
Tec ware rac gododin ẏstre anhon.
Rẏ duc diwẏll o win bebẏll ar lles tẏmẏr
Tẏmor tẏmestẏl. tra merin llestẏr.
Tra merin llu. llu meithlẏon.
Kein gadrawt rwẏd rac riallu
O dindẏwẏt en dẏuuwẏt ẏn dẏvuu.
Ysgwẏt rugẏn rac doleu trin tal vriw vu.
DIHENYD ẏ bop llaur llanwet
Y haual amhal afneuet
Twll tal ẏ rodauc
Cas ohir gwẏchauc
Rẏwẏnẏauc diffret.
Eil with gwelẏdeint amalet
Y gat veirch ae seirch greulet
Bit en anẏsgoget bit get
92
Uoron gwẏchẏrolẏon pan rẏ godet.
Trwm en trin allain ẏt ladei
Gwaro rẏbud o gat dẏdẏgei
Gant. can ẏg calan darmerthei.
Ef gwenit a dan vab uruei.
Ef gwenit a dan dwrch trahauc.
Un riein a morwẏn a menauc
A chan oed mab brenhin teithiauc.
Ud gwẏndẏt gwaet kilẏd gwaredawc.
Kẏn golo gwerẏt ar grud hael etvẏnt
Doeth dẏgẏrchet ẏ get ae glot ae echiauc
Uot bed gorthẏn hir o orthir rẏwẏnauc.
AM drẏnni drẏlav drẏlen
Am lwẏs am diffwẏs dẏwarchen
Trihue baruaut dreis dili plec hen
Atguuc emorem ae guiau hem
Hancai ureuer urag denn
At gwẏr a gwẏdẏl a phrẏdein
At gu kelein rein rud guen
Deheuec gwenauwẏ mab gwen.
AM ginẏav drẏlav drẏlen
Trẏm dwẏs tra diffwẏs dẏwarchen
Kemp e lumen. arwr baruaut asgell
Vreith edrẏch eidẏn a breithell
Goruchẏd ẏ lav loflen
Ar gẏnt a gwẏdẏl a phrẏden.
A chẏnẏho mwng bleid heb prenn
Enẏ law gnavt gwẏchlaut ene lenn.
Prẏtwẏf nẏ bei marw morem
Deheuec gwenabwẏ. mab gwenn.
93
Eman edechreu Gorchan tutwulch.
* ARYF angkẏnnull angkẏman dull ; twrẏf en agwed.
Erac menwed. erac mawrwed. erac matẏed.
Pan ẏstẏernn gwern e am gam gẏrn. e am gamgled.
E uoli ri. alluawr. peithliw racwed.
Yd i gweles ; ar hual tres tardei galled.
Dẏgochwiawr a chloi a phor ; a pherth a pher ;
A rud uorua ac ẏ morua. ac ewẏonẏdd
A gwẏnheidẏd kein edrẏssed.
Trẏbedawt rawt rac ẏ devawt ; eil dal rossed.
Tarẏaneu bann am dal hen banu bẏ edrẏssed.
Bleid e vẏwẏt oed bleidẏat rẏt enẏ dewred.
Pubell peleidẏr pevẏr prẏt neidẏr. o lwch nadred.
Welẏd ẏd wẏt gwelẏdon rwẏt riein gared.
Carut vreidvẏw carwn dẏ vẏw ; vut heẏwred.
Camhwrawc darw kwẏnaf dẏ varw. carut dẏhed.
Baran mor ẏgkẏnhorẏf gwẏr. ẏ am gatpwll.
Ymwan bran ẏg kẏnwẏt.
Tardei donn gẏvrẏngon gowẏdawc bẏt.
Ef gwrthodes ar llwẏth peues ; ar lles pedẏt
Petwar lliwet. petwar milet miledawr bẏt.
Aessawr ẏn nellt allavẏn eg wallt. un o bedror
Gwr gwẏllẏas. o gẏrn glas med meitin
Gwr teithiawr o blith porfor porthloed bedin.
Breeẏth tutvwlch baranret dost. benongwaed gwin.
Yr med a fawrẏf ẏd aethant aerẏf dros eu hawfin.
Gwẏalvan weith er cadw kẏvreith bu kẏvẏewin.
Kẏnan kenon teithvẏw o von. ar vreint gorllin.
Tutvwlch kẏvwlch a oreu vwlch ar vann caereu.
94
Gan vẏnẏdawc bu atveillẏawc eu gwirodeu.
Blwẏdẏn hiraeth er gwẏr gatraeth am maeth ẏs meu.
Eu llavneu dur eu med en bur eu haualeu.
Arẏf angkẏnnvll angkẏman dull twrẏf neus kigleu.
Ac e velly e tervyna. weithyon
edechreu gwarchan adebon.
NY phell gwẏd aval o avall.
Nẏ chẏnnẏd dẏual o dẏvall.
Nẏ bẏd ehovẏn noeth en ẏsgall ;
Pawb pan rẏ dẏngir ẏt ball.
Agarwn ẏ ef carei anreithgar.
Nẏ bẏd marw dwẏweith ;
Nẏt amsud ẏ vud eareith.
Nẏ cheri gẏfofni gẏvẏeith.
Emis emwẏthwas amwẏn.
Am swrn am gorn kuhelẏn.
En adef tangdef collit.
Adef led buost lew en dẏd mit.
Kudvẏt keissẏessẏt keissẏadon ;
Mein uchel medel e alon.
Dẏ ven ar warchan Adebon
E velly e tervyna garchan Adebon.
Ema weithyon e dechreu gorchan
kynvelyn.
PEI mi brẏtwn
Pei mi ganwn ;
Tardei warchan gorchegin.
Gweilging torch trẏchdrwẏt
Trẏchethin trẏchinfwrth.
Kẏrchessit en avon
95
Kẏnn noe geinnẏon.
Tẏllei garn gaffon ;
Rac carneu riwrhon.
Rẏveluodogẏon.
Esgẏrn vẏrr vẏrrvach varchogẏon.
Tẏllei ẏlvach
Gwrẏt govurthẏach.
Rẏt gwẏnn rae eingẏl
Yawn llad. ẏawn vriwẏn vriwẏal.
Rac canhwẏnawl cann.
Lluc ẏr duc dẏvel
Disgẏnnẏal alel.
Y bob dewr dẏ sel.
Trwẏ hoel trwẏ hemin ;
Trwẏ gibellawr a gemin.
Ac eur ar dhrein
A galar dwvẏn dẏvẏd ;
Y wẏnnassed velẏn.
E greu oe gẏlchẏn ;
Keledic ewẏn.
Med mẏgẏr melẏn.
Eil creu oe gẏlchẏn ;
Rac cadeu kẏnvelẏn.
Kẏnvelẏn gasnar
Ysgwn brẏffwn bar.
Goborthẏat adar
Ar denin dwẏar.
Dẏrreith grad vorẏon ;
Adan vordwẏt haelon.
Kẏvret kerd wẏllẏon ;
Ar welling dirẏon.
Teẏrn tut anaw
Ysmeu e gwẏnaw ;
Enẏ vwẏf ẏ dẏd taw.
96
Gomẏnẏat gelẏn ;
Ehangsett ervẏn.
Gochawn kẏrd keinmẏn ;
Yw gwarchan kẏnvelẏn.
Gorchan kẏnvelẏn kẏlchwẏ wẏlat ;
Etvẏn gwr gwned gwẏned e wlat.
Dẏchiannawr dewr dẏchianat.
Eidẏn gaer gleissẏon glaer
Kẏverthrẏnneit.
Kein dẏ en rud enẏs gwerth
Ruduolawt ved rneirch
Eithinẏn neut ẏnt blennẏd.
Gwarchan kẏnvelẏn ar ododin
Neus goruc o dẏn dogẏn gẏmhwẏlleit.
E waẏw drwn oreureit am rodes
Poet ẏr lles ẏw eneit.
Etmẏgir e vab tecvann ;
Wrth rif ac wrth rann wẏr catvan
Colovẏn greit.
Pan vẏrẏwẏt arveu
Tros benn cat vleidẏeu
Buan deu en dẏd reit.
Trẏ wẏr a thrivgeint a thrẏchant
I vreithẏell gatraeth ẏd aethant.
Or sawl ẏt grẏssẏassant
Uch med menestri ; namẏn tri nẏt atcorsant.
Kẏnon a chadreith. a chatlew o gatnant.
A minheu oni creu dẏchiorant.
Mab coel kerth vẏgwerth ẏ a wnaethant ;
O eur pur a dur ac arẏant.
Evnẏvet nẏt nodet e cawssant ;
Gwarchan kẏrd kẏnvelẏn kẏvnovant.
Eman e tervyna gwarchan kynvelyn.
97
* Canu vn caniawc a dal fob awdyl or gododin herwyd
breint yng kerd amrysson. Tri chanu a thriugeint
a thrychant adal pob vn or gwarchaneu. Sef a
chaws yn am goffan ene gorchaneu riuedi e gwyr
a aethant e gatraeth. Noc a dele gwr mynet y
emnid heb arveu. ny dele bard mynet e amrysson
heb e gerd vonn. Eman weithyon edechreu gwar-
chan Maelderw. Talyessin ae cant ac awdel
breint idaw. Keiment ac eodleu e gododin oll ei
dri gwarchan yng kerd amrysson.
DOLEU deu ebẏr am gaer.
Ymduhun am galch am glaer.
Gwibde a doer adwẏaer.
Clodrẏd keissidẏd kẏsgut.
Brithwe arwe arwrut.
Ruthẏr anorthwe a uebir.
Adwẏ adodet nẏ debit.
Odef ẏnẏas dof ẏ wrẏt.
Dẏgwgei en arẏf en esgut.
Hu tei en wlẏd elwit.
Gwr a ret pan dẏchelwit.
Kẏwelẏ krẏmdẏ krẏmdwẏn.
Kẏueiliw nac eiliw etvrwẏn
Nac emniel dẏ dẏwal a therwẏn.
Tervẏn torret tec teithẏawl
Nẏt aruedauc e uolawt.
Diffrẏderas ẏ vrascawt.
Molawt rin rẏmidhin rẏmenon.
98
Dẏssẏllei trech tra manon.
Disgleirẏawr ac archawr tal achon
Ar rud dhreic fud pharaon.
Kẏueillẏawr en awel adawaon.
Trengsẏd a gwẏdei neb ae eneu
Y ar orthur teith teth a thedẏt.
Menit a osgord mavr mur onwẏd.
Ar vor ni dheli.
Na chẏngwẏd gil na chẏngor
Gordibleu eneit talachor
Nẏt mwẏ rẏ uudẏt ẏ esgor.
Esgor eidin rac dor.
Kenan kein mur e ragor.
Gossodes ef gledẏf ar glawd meiwẏr.
Budic e ren enẏ
Annavd wledic.
Y gẏnnwithic
Kẏnlas kẏnweis
Dwnẏn dẏvẏnveis.
Kẏchuech nẏ chwẏd kẏchwerw
Kẏchvenẏches
Kẏchwenẏchwẏ enlli weles.
A lenwis miran mir edles.
Ar ẏstre gan vore godemles.
Hu tei idware ẏngorvẏnt
Gwẏr goruẏnnaf rẏ annet.
En llwrw rwẏdheu rẏ gollet.
Collwẏd. medwẏd menwẏt.
Gogled run ren rẏ dẏnnit.
Gorthew am dẏchuel dẏchuelit.
Gorwẏd mwẏ galwant no melwit.
Am rwẏd am rẏ ẏstoflit.
Ystofflit llib llain.
Blin blaen blen blenwẏd.
99
Trẏbedavt ẏ wledic e rwng drem dremrud
Dremrẏt nẏ welet ẏ odeu dhogẏn rẏd.
Nẏ welet ẏ odeu dhogẏn fẏd
Mor eredic dar digerẏd.
Kentaf digonir canwelw
Kẏnnwẏthic lleithic llwẏrdelw
Kẏn ẏ olo gouudelw
Taf gwr mavr ẏ wael maelderw.
Delwat dieirẏdaf ẏ errẏ par ar delw
Rwẏsc rwẏf bre
Rẏmun gwlat rẏmun rẏmdẏre.
Ysgavl dhisgẏnnẏawd wlawd gẏnire
Nac ẏsgawt ẏ redec rẏ gre.
Godiweud godiwes gwlat vre.
Nẏ odiweud o vevẏl veint gwre.
Da dẏvot adonwẏ adonwẏ am adaussut.
A wnelei vratwen gwnelut lladut llosgut
Nẏ chetweist nac erthaf na chẏnnor
Ysgwn tref dẏ beuwel. nẏ weleis or mor
Bwẏr mor marchauc avei waeth no odgur.
Trẏcan eurdorch a grẏssẏassant
En amwẏn breithell bu edrẏwant
Ket rẏlade hwẏ wẏ ladassant
Ahẏt orfen bẏt etmẏc vẏdant.
Ac or sawl a aẏtham o gẏt garant.
Tru namẏn un gur nẏt englẏssant.
Trẏcant eurdorchauc
Gwned gar guaenauc
Trẏchan trahaavc
Kẏuun kẏuarvavc
Trẏchan meirch godrud
A grẏssẏws ganthud
Trẏchwn a thrẏchant
100
Tru nẏt atcorsant.
Dẏwal ẏg cat kẏniwng ẏgkeni.
Yg kẏvrang nẏt oed dang as gwnehei
Yn dẏd gwẏth nẏt ef weith gocheli.
Baran baed oed bleidic mab eli.
Ervessit gwin gwẏdẏr lestri llawn ;
Ac en dẏd camavn camp a wneei
Y ar aruul cann kẏnn oe dreghi.
Calaned cochwed ae deui.
Pwẏs blaen rẏdre ferei ẏ gadeu
Drẏll kedẏr cat
Kein crẏsgwẏdẏat.
Brẏt am gorlew
Diechwith lam
Y orwẏlam
Nat rẏ gigleu
Ef gwneei gwẏr llẏdw
A gwraged gwẏdw
Kẏnn oe agheu.
Breint mab bleidgi
Rac ẏsberi
Y beri greu.
Kein guodeo e celẏo erẏ vẏhẏr
O hanav ar a fẏsgut
Af eirẏangut.
Pan esgẏnnei baub ti disgẏnnvt.
Cenei gwin gwaet meirw meint a wanut.
Teir blẏned a phedeir
Tutet en vavr ẏtuaer
Asgẏmmẏrr hut
Ath uodi gwas nẏm gwerth na thechut
Pressent kẏuadraud oed breichẏaul glut.
Pan gẏrchei ẏg kẏwlat e glot oed anvonavc
Ef dilẏdei win gwr eurdorchauc
101
Ef rodei gloẏwdull glan ẏ gwẏchiauc
Ardwẏei cann wr arwr mẏnauc.
Anvonavc eissẏllut alltut marchauc
Un maban e gian o dra bannauc
Nẏ sathravt gododin ar glavr fossaut.
Pan vei no llif llẏmach nebaut.
Angor deor dain sarff sarffwẏ graen
Anẏsgoget vaen. blaen bedin arall
Arlwẏ treis tra chẏnnivẏn.
Rwẏ gobwrẏ gordwẏlain.
Enwir ẏt elwir oth gẏwir werthret.
Restor rwẏfẏadur. mvr pob kẏnẏeith.
Tutvwlch treissic aer caer o dileith.
Angor deor dain sarph saffwẏ grain. blaen bedin
Enwir ẏt elwir oth gẏwir gverit.
Kewir. ẏth elwir oth kẏwir werthret.
Rector rwẏvẏadur mur pob kiwet.
Merẏn mab madẏeith mat ẏth anet.
Aches guolouẏ glasvleid duuẏr dias dull.
Angor deor dain anẏsgoc vaen ein blaen bedin
Let rud leuir a meirch a gwẏr rac gododin
Re cw gẏuarch kẏwuẏrein
Bard kemre tot tarth rac garth merin.
Scwẏt dan wodef. nẏ ẏstẏngei
Rac neb wẏneb cared erẏthuaccei
Dirẏeit o eirch meirch ẏg kẏndor
Aur gwrẏavr hein gwaewawr kelin creudei.
Pan wanet ẏg kẏueillt ef gwanei
Ereill nẏt oed amevẏl ẏt a dẏccei.
Dẏvit en cadwrẏt kein asmẏccei
Pan dẏdut kẏhuran clotuan mordei.
Geu ath diwedus tutleo
Na deliis meirch neb marchlew
Kenẏ vaccet am bẏrth amporth
102
Oed cadarn e gledẏual ẏnẏorth
Ur rwẏ ẏsgeinnẏei ẏ onn o bedrẏholl
Llav ẏ ar vein erch mẏgedorth.
Ardwẏnef adef eidun gwalat.
Gwae ni rac galar ac avar gwastat.
Pan doethan deon o dineidin
Parth deetholwẏl pob doeth wlat.
Yg kẏwrẏssed a lloegẏr lluẏd amhat.
Nav ugeint am bob vn am beithẏnat.
Ardemẏl meirch a seirch a seric dillat
Ardwẏei waetnerth e gerth or gat.
O osgord mẏnẏdauc pan grẏssẏassant.
Gloew dull e am drull ẏt gẏnuaethant.
O ancwẏn mẏnẏdauc handit tristlavn vẏ mrẏt.
Rwg e rẏgolleis ẏ om gwir garant
O drẏchan curdorchauc a grẏssẏws gatraeth
Tru namen vn gwr nẏt anghassant.
Gosgord gododin e ar ravn rin.
Meirch eiliv eleirch a seirch gwehin.
Ac ẏg kẏnnor llu lliwet disgin
En amwẏn called a med eidin.
O gussẏl mẏnẏdawc
Trossassei ẏsgwẏdawr.
Kwẏdassei lafnavr
Ar grannaur gwin.
Wẏ ceri gon gwẏlaes disgin.
Nẏ phorthassan warth wẏr nẏ thechẏn.
Neut erẏueis ẏ ued ar ẏg kerdet
Gwinuaeth rac catraeth ẏn un gwaret
Pan ladhei ac lavnawr ẏnẏsgoget
Yn daẏr nẏt oed wael men ẏt welet
Nẏt oed hẏll ẏdellẏll en emwaret.
Atwẏthic scẏndauc madauc eluet.
Pan dec ẏ cẏuarchant nẏt oed hoedẏl dianc
103
Dialgur aruon cẏrchei eur ceinẏo arurchẏat
Urẏthon browẏs meirch cẏnon.
Leech leud ud tut leu ure
Gododin stre stre
Ancat ancat cẏngor cẏngor
Temestẏl tramerẏn lestẏr tramerẏn lu
Heidilẏaun lu meidlẏaun let lin lu
O dindẏwẏt en dẏowu
Saiẏt grugẏn irac tarẏf trun tal briv bu.
Eur ar mur caer crisguitat
Dair caret na hair air mlodẏat
Un S saxa secisiar argounduit
Adar bro unal pelloid mirein
Nẏs adraud auo bẏv o dam gueinieit
Liu o dam lun luch liuanat
Nẏs adraud a uo bin in dit pleinueit
Na bei cinaual cinelueit.
Dim guoru ediu o adam neimin
Un huc an guoloet guoreu edlinet
Em ladaut lu maur i guert i adraut.
Ladaut map niuthon o eurdorchogẏon
Cant o deẏrnet hit pan grimbuiller bu
Guell prit pan aeth canwẏr ẏ gatraeth
Ord eilth gur guinuaeth callon ehelaeth
Oed gur luit einim oed luric teinim
Ord girth oed cuall ar geuin e gauall
Nẏ wisguis imil i mil luit heinim
I guaiu ae ẏscuit nac gledẏf nae gẏllell
No neim ab nuithon gur auei well.
Tra merin iodeo trileo
Yg caat tri guaid (franc) fraidus leo
Bribon a guoreu bar deo
Gnaut iar fisiolin am diffin gododin
Im blain trin terhid rei
104
Gnaut i lluru alan buan bithei
Gnaut rac teulu deor em discinhei
Gnaut mab golistan cen nei bei
Guledic i tat indeuit a lauarei
Ganut ar les minidauc scuitaur trei
Guaurud rac ut eidin uruei.
Ni forthint ueiri molut muet
Rac trin riallu trin orthoret
Tebihic tan terẏd drui cinneuet.
Diu maurth guisgassant eu cein duhet
Diu merchẏr bu guero eu cit unet
Diu ẏeu cennadeu amodet
Diu guener calanet a ciuriuet
Diu sadurn bu dedurnn eu cit gueithret
Diu sul laueneu rud a at ranhet.
Diu llun hẏt benn clun guaet lunguelet
Nẏs adraud Gododin guedẏ lludet
Hir rac pebẏll madauc pan atcorhet.
Disgẏnsit in trum in alauoed dwẏrem
Cintebic e celeo erit migam
Guannannon guirth med gurẏt mui hiam
Ac guich fodiauc guichauc inham
Eithinin uoleit map bodu at am.
Guir gormant aethant cennin
Gwinweith a medweith oedẏn
O ancwẏn mẏnẏdauc
Anthuem cim inruinauc
O goll gur gunet rin
Mal taran nem tarhei scuẏtaur
Rac rẏnnaud eithinin.
Moch aruireith i meitit pan cis
Cenerein i midin odouis
In towẏs inilin
Rac cant em guaut ceseuin
105
Oed mor guanauc idinin
Mai inet med neu win
Oed mor diachar
Yt wanei esgar
Uid att guanar gurthẏn
Moch aruireit i more
Icinim apherẏm rac stre
Bu ciuarch gueir guiat
Igcin or or cat
Ciueillt ar garat
Init gene
Buguolut minut bu lee
Bu guanar gueilging gwrẏmde.
Guelet e lauanaur en liwet
In ciuamuin gal galet
Rac godurẏf ẏ aessaur godechet
Techin rac eidin vre uruiet
Meint a gaffeilau nẏt atcorẏet
O hanau cuir oed arnav ac canet
Cin dinnẏauc calc drei pan griniec griniei
Nit atwanei ri guanei ri guanet
Oed menẏch gwedẏ cwẏn i escar
Icimlian oed guennin hic caraitet
A chin i olo atan titguet daiar
Dirlishei etar med met.
Huitreuit clair cinteiluuat
Claer cleu na clair
Air uener sehic am sut
Seic sic sac adleo gogẏuurd gogẏmrat
Edili edili ni puillẏat
Nẏs adraud gododin in dit pleigbeit
Na bei cinhaual citeluat.
Llafnaur let rud laim cinach lud
Guron guorut ẏ maran laim gur leidẏat
106
Laguen udat stadal vleidiat bleid ciman
Luarth teulu laur in ladu
Cinoidalu ni bu guan
Enuir ith elwir od gwir guereit
Rector liuidur mur pob kẏvẏeith
Tutvwlch treissic hair caer godileit.
Kẏuaruu ac ac erodu leidiat lu
— ero nẏ bu ac cihoit ac i hero ni bu
Hero ciued guec guero
Gnissint gueuilon ar e helo
Nit oed ar les bro bot ero
Ni cilias taro trin let un ero
Traus ẏ achaus liuir delo
Ef guant tra trigant echassaf
Ef ladhei auet ac eithaf
Oid guiu e mlaen llu llarahaf
Godolei o heit meirch e gaẏaf
Gochore brein du ar uur
Caer cein bei ef arthur
Rug ciuin uerthi ig disur
Ig kunnor guernor guaur
Erdẏledam canu icinon cigueren
In guauth ac cin bu diuant dileit aeron
Riuesit i loflen ar pen erirhon
Luit em rannuit guoreu buit i igluion
Ar les minidauc marchauc maon
Em dodes itu ar guaiu galon
Ar gatraeth oed fraith eurdorchogẏon
Wẏ guenuit lledint seuiogion
Oed ech en temẏr treis canaon
Oed odit imit o barth urẏthon
Gododin o bell guell no chenon
Erdiledaf canu ciman cafa
In cetwir am gatraeth ri guanaid britret
107
Britgue ad guiar sathar sanget
Segit guid gunet dial am dal med
O galanet ciuei riget
Nis adraud cipno gwedi kẏffro cat
Ceuei cimun idau ciui daeret.
Llithẏessit adar ada am edismicaf
Edeuuniat eithuuat aruhicat efguisgus
Aur ig cinnor gaur ig cin uaran odeiuiniet
Ballauc tal gellauc cat tridid engiriaul
Erlinaut gaur arth arwẏnaul ar guigiat
Guor vlodiat riallu erigliriat
Hir lu cein bu gipno mab guengat.
Erdiledaf canu ciman ci guerunit
Llawen llogell bit budit
Dit di. *
This edition copyright © CyberScotia Books 2007.
Digital transcriptions, notes & additional materials copyright © Steve Sweeney-Turner 2007.
All rights reserved.
No part of this publication may be reproduced,
stored in a retrieval system or transmitted in any form or by any means
(except by normal browser access from www.cyberscotia.com)
without the prior written permission of the copyright holder.
Originally published in William Forbes Skene,
The Four Ancient Books of Wales,
Containing the Cymric Poems attributed to the Bards of the Sixth Century.
Edinburgh: Edmonston & Douglas 1868, Vol.2, pp.62-107.
