e-texts
Y Gododin
John Williams ab Ithel edition (1852)

Manuscript Source: Llyfr Aneirin, Lyfrgell Ganolog Caerdydd (Cardiff Central Library) MS 2.81
Digitisation Source: John Williams ab Ithel, Y Gododin. A Poem on the Battle of Cattraeth (London: 1852)

Project Homepage

This page offers a work-in-progress towards a semi-diplomatic edition of Williams's Welsh text. His original omits several major passages from the manuscript and also contains a large number of complex annotations on each page, cataloguing the variants in a range of early modern manuscript transcriptions (see below). Williams's footnotes are problematic in that they not only contain occasional errors (even in numbering), but are also presented in a rather crammed layout that makes them difficult to use. For the time being, the first page here (p.9) includes the footnotes, but laid out on separate lines for easier reading. With this important exception, the final version of the current reprint will be diplomatic in textual detail and overall layout. Prior to completion of this version, it is being presented in a modern font.

As a guide to Williams's complex footnotes, the following extract from of his Preface (p.x) is provided:

The different copies or versions used are distinguished as follows ;—

Myvyrian ... 1       E. Evans ... 5
D. Ellis ... 2 P. Panton ... 6
Ditto ... 3 E. Davies ... 7
D. Thomas ... 4 Dr. Meyer ... 8

Nos 1 and 6 are those which are printed in the Archaiology of Wales, vol. i. All words that differ in form and meaning, though not in orthography, from those of No. 7, are duly arranged at the foot of the page, from which it will be seen that 1,2,3,5, generally agree one with the other, whilst 4 and 6 also for the most part go together.

It is to be observed, moreover, that though we have taken No.7 as our text, we have not servilely confined ourself to it, but that wherever any of the other versions have been considered preferable, we have unhesitatingly adopted them. The different meanings, however, are generally inserted in the notes.

Fuller references to the early modern transcriptions used by Williams will be provided in the near future.


Y GODODIN

I.
Gredyf gwr oed gwas
Gwrhyt am1 dias
Meirch2 mwth myngvras
A3 dan vordwyt megyrwas4
5

Ysgwyt ysgauyn lledan
Ar bedrein mein vuan5
Kledyuawr6 glas glan
Ethy eur aphan7
Ny8 bi9 ef10 a vi
10

Cas e11 rof12 a thi
Gwell gwneif a thi13
Ar wawt dy uoli
1 Gwhyr un, 1, 2, 3, 5.
2 March, 3, 5.
3 Y, 1, 2; O, 3.
4 Mygr was, 1; mygrwas, 2, 3, 5.
5 Unam, 2, 5; dinam, 3; unam, neu vuan, 6.
6 Cleddyfwr, 3; Cledyvar, 6.
7 A than, 6.
8 Ni,3.
9 Bu, 2, 3,
10 Efo, 3.
11 Y, 1, 2, 5, nid yw y gair hwn yn 3.
12 Rhof, 1, 2, 3.
3 Nid yw y ban hwn yn 1, 2, 3, 5.
10
Y GODODIN
Kynt y waet elawr
Nogyt y neithyawr
15

Kynt y vwyt y vrein
Noc y argyurein
Ku kyueillt ewein
Kwl y uot a dan vrein
Marth ym pa vro
20

Llad un mab marro
II.
Kayawc kynhorawc men y delhei
Diffun ymlaen bun med a dalhei
Twll tal y rodawr ene klywei
Awr ny rodei nawd meint dilynei
25

Ni chilyei o gamhawn eny verei
Waet mal brwyn gomynei gwyr nyt echei
Nys adrawd gododin ar llawr mordei
(footnotes will be included in due course)
11
Y GODODIN
Rac pebyll madawc pan atcoryei
Namen un gwr o gant eny delhei
III.
30
Kaeawc kynnivyat kywlat erwyt
Ruthyr eryr en ebyr pan llithywyt
E arnot a vu not a gatwyt
Gwell a wnaeth e aruaeth ny gilywyt
Rac bedin ododin odechwyt
35

Hyder gymhell ar vreithel vanawyt
Ny nodi nac ysgeth nac ysgwyt
Ny ellir anet ry vaethpwyt
Rac ergyt catvannan catwyt
IV.
Kaeawc kynhorawc bleid e maran
40

Gwevrawr godrwawr torchawr am rann
Bu gwevrawr gwerthvawr gwerth gwin vann
(footnotes will be included in due course)
12
Y GODODIN
Ef gwrthodes gwrys gwyar disgrein
Ket dyffei wyned a gogled e rann
O gussyl mab ysgyrran
45

Ysgwydawr angkyuan
V.
Kaeawc kynhorawc aruawc eg gawr
Kyn no diw e gwr gwrd eg gwyawr
Kynran en racwan rac bydinawr
Kwydei pym pymwnt rac y lafnawr
50

O wyr deivyr a brennych dychiawr
Ugein cant eu diuant en un awr
Kynt y gic e vleid nogyt e neithyawr
Kynt e vud e vran nogyt e allawr
Kyn noe argyurein e waet e lawr
(footnotes will be included in due course)
13
Y GODODIN
55
Gwerth med eg kynted gan lliwedawr
Hyueid hir ermygir tra vo kerdawr
VI.
Gwyr a aeth Ododin chwerthin ognaw
Chwerw en trin a llain en emdullyaw
Byrr vlyned en hed yd ynt endaw
Mab botgat gwnaeth gwynnyeith gwreith e law
61

Ket elwynt e lanneu e benydyaw
A hen a yeueing a hydyr a llaw
Dadyl diheu angheu y eu treidaw
VII.
Gwyr a aeth Ododin chwerthin wanar
65

Disgynnyeis em bedin trin diachar
Wy lledi a llavnawr heb vawr drydar
Colovyn glyw reithuyw rodi arwar
(footnotes will be included in due course)
14
Y GODODIN
VIII.
Gwyr a aeth gatraeth oed fraeth eu llu
Glasved eu hancwyn a gwenwyn vu
70

Trychant trwy beiryant en cattau
A gwedy elwch tawelwch vu
Ket elwynt e lanneu e benydu
Dadyl dieu angheu y eu treidu
IX.
74
Gwyr a aeth gatraeth veduaeth uedwn
Fyryf frwythlawn oed cam nas kymhwyllwn
E am lavnawr coch gorvawr gwrmwn
Dwys dengyn ed emledyn aergwn
Ar deulu brenneych beych barnasswn
Dilyw dyn en vyw nys adawsswn
80

Kyueillt a golleis diffleis vedwn
Rugyl en emwrthryn rynn riadwn
Ny mennws gwrawl gwadawl chwegrwn
Maban y gian o vaen gwynngwn
(footnotes will be included in due course)
15
Y GODODIN
X.
Gwyr a aeth gatraeth gan wawr
85

Trauodynt en hed eu hovnawr
Milcant a thrychant a emdaflawr
Gwyarllyt gwynnodynt waewawr
Ef gorsaf yng gwryaf eg gwryawr
Rac gosgord mynydawc mwynvawr
XI.
90
Gwyr a aeth gatraeth gan wawr
Dygymyrrws eu hoet eu hanyanawr
Med evynt melyn melys maglawr
Blwydyn bu llewyn llawer kerdawr
Coch eu cledyuawr na phurawr
Eu llain gwyngalch a phedryollt bennawr
96

Rac gosgord mynydawc mwynvawr
XII.
Gwyr a aeth gatraeth gan dyd
Neus goreu o gadeu gewilid
(footnotes will be included in due course)
16
Y GODODIN
Wy gwnaethant en geugant gelorwyd
100

A llavnawr llawn annawd em bedyd
Goreu yw hwn kyn kystlwn kerennyd
Enneint creu ac angeu oe hennyd
Rac bedin Ododin pan vudyd
Neus goreu deu bwyllyat neirthyat gwychyd
XIII.
105
Gwr a aeth gatraeth gan dyd
Ne llewes ef vedgwyn veinoethyd
Bu truan gyuatcan gyvluyd
E neges ef or drachwres drenghidyd
Ny chryssiws gatraeth
110

Mawr mor ehelaeth
E aruaeth uch arwyt
Ny bu mor gyffor
O eidyn ysgor
A esgarei oswyd
(footnotes will be included in due course)
17
Y GODODIN
115
Tutuwlch hir ech e dir ae dreuyd
Ef lladei Saesson seithuet dyd
Perheit y wrhyt en wrvyd
Ae govein gan e gein gyweithyd
Pan dyvu dutvwch dut nerthyd
120

Oed gwaetlan gwyaluan vab Kilyd
XIV.
Gwr a aeth gatraeth gan wawr
Wyneb udyn ysgorva ysgwydawr
Crei kyrchynt kynnullynt reiawr
En gynnan mal taran twryf aessawr
126

Gwr gorvynt gwr etvynt gwr llawr
Ef rwygei a chethrei a chethrawr
Od uch lled lladei a llavnawr
En gystud heyrn dur arbennawr
(footnotes will be included in due course)
18
Y GODODIN
E mordei ystyngei a dyledawr
130

Rac erthgi erthychei vydinawr
XV.
O vreithyell gatraeth pan adrodir
Maon dychiorant eu hoet bu hir
Edyrn diedyrn amygyn dir
A meibyon godebawc gwerin enwir
135

Dyforthynt lynwyssawr gelorawr hir
Bu tru a dynghetven anghen gywir
A dyngwt y dutvwlch a chyvwlch hir
Ket yvein ved gloyw wrth leu babir
Ket vei da e vlas y gas bu hir
XVI.
140
Blaen echeching gaer glaer ewgei
Gwyr gweiryd gwanar ae dilynei
Blaen ar e bludue dygollouit vual
(footnotes will be included in due course)
19
Y GODODIN
Ene vwynvawr vordei
Blaen gwirawt vragawt ef dybydei
145

Blaen eur a phorphor kein as mygei
Blaen edystrawr pasc ae gwaredei
Gwrthlef, ac euo bryt ae derllydei
Blaen erwyre gawr buduawr drei
Arth en llwrw byth hwyr e techei
XVII.
150
Anawr gynhoruan
Huan arwyran
Gwledic gwd gyffgein
Nef enys brydein
Garw ryt rac rynn
155

Aes elwrw budyn
Bual oed arwynn
Eg kynted eidyn
Erchyd ryodres
(footnotes will be included in due course)
20
Y GODODIN
E ved medwawt
160

Yuei win gwirawt
Oed eruit uedel
Yuei win gouel
Aerueid en arued
Aer gennin vedel
165

Aer adan glaer
Kenyn keuit aer
Aer seirchyawc
Aer edenawc
Nyt oed diryf y ysgwyt
170

Gan waywawr plymnwyt
Kwydyn gyuoedyon
Eg cat blymnwyt
Diessic e dias
Divevyl as talas
175

Hudid e wyllyas
(footnotes will be included in due course)
21
Y GODODIN
Kyn bu clawr glas
Bed gwruelling vreisc
XVIII.
Teithi etmygant
Tri llwry novant
180

Pymwnt a phymcant
Trychwn a thrychant
Tri si chatvarchawc
Eidyn euruchawc
Tri llu llurugawc
185

Tri eur deyrn dorchawc
Tri marchawc dywal
Tri chat gyhaual
Tri chysneit kysnar
Chwerw vysgynt esgar
190

Tri en drin en drwm
Llew lledynt blwm
(footnotes will be included in due course)
22
Y GODODIN
Eur e gat gyngrwn
Tri theyrn maon
A dyvu o vrython
195

Kynri a Chenon
Kynrein o aeron
Gogyuerchi yn hon
Deivyr diuerogyon
A dyvu o vrython
200

Wr well no Chynon
Sarph seri alon
XIX.
Eveis y win a med e mordei
Mawr meint e vehyr
Yg kyuaruot gwyr
205

Bwyt e eryr erysmygei
Pan gryssyei gydywal kyfdwyreei
Awr gan wyrd wawr kyui dodei
(footnotes will be included in due course)
23
Y GODODIN
Aessawr dellt ambellt a adawei
Pareu rynn rwygyat dygymmynei
210

E gat blaen bragat briwei
Mab syvno sywedyd ae gwydyei
A werthws e eneit
Er wyneb grybwyllyeit
A llavyn lliveit lladei
215

Lledessit ac a thrwys ac affrei
Er amot aruot arauethei
Ermygei galaned
O wyr gwychyr gwned
Em blaen gwyned gwanei
XX.
220
Eveis y win a med e mordei
Can yueis disgynneis rann fin fawd ut
Nyt didrachywed colwed drut
(footnotes will be included in due course)
24
Y GODODIN
Pan disgynnei bawb ti disgynnot
Ys deupo gwaeanat gwerth na phechut
Pressent i drawd oed vreichyawr drut
XXI.
226
Gwyr a aeth gatraeth buant enwawc
Gwin a med o eur vu eu gwirawt
Blwydyn en erbyn urdyn deuawt
Trywyr a thri ugeint a thrychant eurdorchawc
230

Or sawl yt gryssyassant uch gormant wirawt
Ny diengis namyn tri o wrhydri fossawt
Deu gatki aeron a chenon dayrawt
A minheu om gwaetfreu gwerth vy gwennwawt
(footnotes will be included in due course)
25
Y GODODIN
XXII.
Uyg car yng wirwar nyn gogyffrawt
235

O neb o ny bei o gwyn dragon ducawt
Ni didolit yng kynted o ved gwirawt
Ef gwnaei ar beithing perthyng aruodyawc
Ef disgrein eg cat disgrein en aelawt
Neus adrawd gododin gwedy fossawt
240

Pan vei no llwyeu llymach nebawt
XXIII.
Aryf angkynnull agkyman dull agkysgoget
Tra chywed vawr treiglessyd llawr lloegrwys giwet
Heessit eis ygkynnor eis yg cat uereu
(footnotes will be included in due course)
26
Y GODODIN
Goruc wyr lludw
245

A gwraged gwydw
Kynnoe angheu
Greit vab hoewgir
Ac ysberi
Y beri creu
XXIV.
250
Arwr y dwy ysgwyt adan
E dalvrith ac eil tith orwydan
Bu trydar en aerure bu tan
Bu ehut e waewawr bu huan
Bu bwyt brein bu bud e vran
255

A chyn edewit en rydon
Gan wlith eryr tith tiryon
(footnotes will be included in due course)
27
Y GODODIN
Ac o du gwasgar gwanec tu bronn
Beird byt barnant wyr o gallon
Diebyrth e gerth e gynghyr
200

Diua oed e gynrein gan wyr
A chynn e olo a dan eleirch
Vre ytoed wryt ene arch
Gorgolches e greu y seirch
Budvan vab bleidvan dihavarch
XXV.
265
Cam e adaw heb gof camb ehelaeth
Nyt adawei adwy yr adwriaeth
Nyt edewes e lys les kerdoryon prydein
Diw calan yonawr ene aruaeth
Nyt erdit e dir kevei diffeith
270

Drachas anias dreic ehelaeth
Dragon yg gwyar gwedy gwinvaeth
Gwenabwy vab gwenn gynhen gatraeth
(footnotes will be included in due course)
28
Y GODODIN
XXVI.
Bu gwir mal y meud e gatlew
Ny deliis meirch neb marchlew
275

Heessit waywawr y glyw
Y ar llemenic llwybyr dew
Keny vaket am vyrn am borth
Dywal y gledyual emborth
Heessyt onn o bedryollt y law
280

Y ar veinnyell vygedorth
Yt rannei rygu e rywin
Yt ladei a llauyn vreith o eithin
Val pan vel medel ar vreithin
E gwnaei varchlew waetlin
(footnotes will be included in due course)
29
Y GODODIN
XXVII.
285
Issac anuonawc o barth deheu
Tebic mor lliant y deuodeu
O wyled a llaryed
A chein yuet med
Men yth glawd e offer e bwyth madeu
290

Ny bu hyll dihyll na heu diheu
Seinnyessyt e gledyf ym penn mameu
Murgreit oed moleit ef mab gwydneu
XXVIII.
Keredic caradwy e glot
Achubei gwarchatwei not
295

Lletvegin is tawel kyn dyuot
E dyd gowychyd y wybot
Ys deupo car kyrd kyvnot
Y wlat nef adef atnabot
(footnotes will be included in due course)
30
Y GODODIN
XXIX.
Keredic karadwy gynran
300

Keimyat yg cat gouaran
Ysgwyt eur crwydyr cadlan
Gwaewawr uswyd agkyuan
Kledyual dywal diwan
Mal gwr catwei wyaluan
305

Kynn kysdud daear hynn affan
O daffar diffynnei e vann
Ys deupo kynnwys yg kyman
Can drindawt en undawt gyuan
XXX.
Pan gryssyei garadawc y gat
310

Mal baed coet trychwn trychyat
Tarw bedin en trin gormynyat
Ef llithyei wydgwn oe anghat
Ys vyn tyst ewein vab eulat
A gwryen a gwynn a gwryat
(footnotes will be included in due course)
31
Y GODODIN
315
O gatraeth o gymynat
O vrynn hydwn kynn caffat
Gwedy med gloew ar anghat
Ny weles vrun e dat
XXXI.
319
Gwyr a gryssyasant buant gytneit
Hoedyl vyrryon medwon uch med hidleit
Gosgord mynydawc enwawc en reit
Gwerth eu gwled e ved vu eu heneit
Caradawc a madawc pyll ac yeuan
Gwgawn a gwiawn gwynn a chynvan
325

Peredur arveu dur gwawr-dur ac aedan
Achubyat eng gawr ysgwydawr angkyman
A chet lledessynt wy lladassan
Neb y eu tymhyr nyt atcorsan
(footnotes will be included in due course)
32
Y GODODIN
XXXII.
Gwyr a gryssyassant buant gytvaeth
330

Blwydyn od uch med mawr eu haruaeth
Mor dru eu hadrawd wy angawr hiraeth
Gwenwyn eu hadlam nyt mab mam ae maeth
Mor hir eu hetlit ac eu hetgyllaeth
En ol gwyr pebyr temyr gwinvaeth
335

Gwlyget gododin en erbyn fraeth
Ancwyn mynydawc enwawc e gwnaeth
A phrit er prynu breithyell gatraeth
XXXIII.
Gwyr a aeth gatraeth yg cat yg gawr
Nerth meirch a gwrymseirch ac ysgwydawr
340

Peleidyr ar gychwyn a llym waewawr
A llurugeu claer a chledyuawr
Ragorei tyllei trwy vydinawr
Kwydei bym pymwnt rac y lavnawr
(footnotes will be included in due course)
33
Y GODODIN
Ruuawn hir ef rodei eur e allawr
345

A chet a choelvein kein y gerdawr
XXXIV.
Ny wnaethpwyt neuad mor orchynnan
Mor vawr mor oruawr gyvlavan
Dyrllydut medut moryen tan
Ny thraethei na wnelei kenon kelein
350

Un seirchyawc saphwyawc son edlydan
Seinnyessit e gledyf empenn garthan
Noc ac esgyc canec vurvawr y chyhadvan
Ny mwy gysgogit wit uab peithan
XXXV.
Ny wnaethpwyt neuad mor anvonawc
355

Ony bei voryen eil caradawc
(footnotes will be included in due course)
34
Y GODODIN
Ny diengis en trwm elwrw mynawc
Dywal dywalach no mab ferawc
Fer y law faglei fowys varchawc
Glew dias dinas e lu ovnawc
360

Rac bedin ododin bu gwasgarawc
Y gylchwy dan y gymwy bu adenawc
Yn dyd gwyth bu ystwyth neu bwyth atveillyawc
Dyrllydei vedgyrn eillt mynydawc
XXXVI.
364
Ny wnaethpwyt neuad mor diessic
No Chynon lary vronn geinnyon Wledic
Nyt ef eistedei en tal lleithic
E neb a wanei nyt adwenit
Raclym e waewawr
Calch drei tyllei vydinawr
(footnotes will be included in due course)
35
Y GODODIN
370
Rac vuan y veirch rac rygiawr
En dyd gwyth atwyth oed e lavnawr
Pan gryssyei gynon gan wyrd wawr
XXXVII.
Disgynsit en trwm yg kessevin
Ef diodes gormes ef dodes fin
375

Ergyr gwayw rieu ryvel chwerthin
Hut effyt y wrhyt elwry elfin
Eithinyn uoleit mur greit tarw trin
XXXVIII.
Disgynsit en trwm yg kesseuin
Gwerth med yg kynted a gwirawt win
380

Heyessyt y lavnawr rwg dwy vydin
Arderchawc varchawc rac gododin
Eithinyn uoleit mur greit tarw trin
(footnotes will be included in due course)
36
Y GODODIN
XXXIX.
Disgynsit en trwm rac alauoed wyrein
Wyre llu llaes ysgwydawr
385

Ysgwyt vriw rac biw beli bloedvawr
Nar od uch gwyar fin festinyawr
An deliit kynllwyt y ar gynghorawr
Gorwyd gwareurffrith rin ych eurdorchawr
Twrch goruc amot emlaen ystre ystrywawr
390

Teilingdeith gwrthyat gawr
An gelwit e nef bit athledhawr
Emyt ef krennit e gat waewawr
Catvannan er aclut clotvawr
No chynhennit na bei llu idaw llawr
XL.
395
Am drynni drylaw drylenn
Am lwys am difiwys dywarchen
(footnotes will be included in due course)
37
Y GODODIN
Am gwydaw gwallt e ar benn
Y am wyr eryr gwydyen
Gwyduc neus amuc ac wayw
400

Ardullyat diwyllyat e berchen
Amuc moryen gwenwawt
Murdyn a chyvrannv penn
Prif eg weryt ac an nerth ac am hen
Trywyr yr bod bun bratwen
405

Deudec gwenabwy vab gwen
XLI.
Am drynni drylaw drylenn
Gweinydyawr ysgwydawr yg gweithyen
En aryal cledyual am benn
En lloegyr drychyon rac trychant unben
410

A dalwy mwng bleid heb prenn
En e law gnawt gwychnawt eny lenn
(footnotes will be included in due course)
38
Y GODODIN
O gyurang gwyth ac asgen
Trenghis ny diengis bratwen
XLII.
Eurar vur caer krysgrwydyat
415

Aer cret ty na thaer aer vlodyat
Un ara ae leissyar argatwyt
Adar brwydryat
Syll o virein neus adrawd a vo mwy
O damweinnyeit llwy
420

Od amluch lliuanat
Neus adrawd a vo mwy
Enawr blygeint
Na bei kynhawel kynheilweing
(footnotes will be included in due course)
39
Y GODODIN
XLIII.
Pan vuost di kynnivyn clot
425

En amwyn tywyssen gordirot
O haedot en gelwit redyrch gwyr not
Oed dor diachor diachor din drei
Oed mynut wrth olut ae kyrchei
Oed dinas e vedin ae cretei
430

Ny elwit gwinwit men na bei
XLIV.
Ket bei cann wr en vn ty
Atwen ovalon keny
Pen gwyr tal being a dely
XLV.
Nyt wyf vynawc blin
435

Ny dialaf vy ordin
(footnotes will be included in due course)
40
Y GODODIN
Ny chwardaf y chwerthin
A dan droet ronin
Ystynnawc vyg glin
A bundat y
440

En ty deyeryn
Cadwyn heyernyn
Am ben vyn deulin
O ved o vuelin
O gatraeth werin
445

Mi na vi aneurin
Ys gwyr talyessin
Oveg kywrenhin
Neu cheing e ododin
Kynn gwawr dyd dilin
XLVI.
450
Goroled gogled gwr ae goruc
Llary vronn haeladon ny essyllut
(footnotes will be included in due course)
41
Y GODODIN
Nyt emda daear nyt emduc
Mam mor eiryan gadarn haearn gaduc
O nerth e cledyf claer e hamuc
455

O garchar amwar daear em duc
O gyvle angheu o anghar dut
Keneu vab llywarch dihauarch drut
XLVII.
Nyt ef borthi gwarth gorsed
Senyllt ae lestri llawn med
460

Godolei gledyf e gared
Godolei lemein e ryuel
Dyfforthsei lynwyssawr oe vreych
Rac bedin ododin a brennych
Gnawt ene neuad vyth meirch
465

Gwyar a gwrymseirch
(footnotes will be included in due course)
42
Y GODODIN
Keingyell hiryell oe law
Ac en elyd bryssyaw
Gwen ac ymhyrdwen hyrdbleit
Disserch a serch ar tro
470

Gwyr nyt oedyn drych draet fo
Heilyn achubyat pob bro
XLVIII.
Llech leutu tut leu leudvre
Gododin ystre
Ystre ragno ar y anghat
475

Angat gynghor e leuuer cat
Cangen gaerwys
Keui drillywys
Tymor dymhestyl tymhestyl dymor
E beri restyr rac riallu
480

O dindywyt yn dyvu
Wyt yn dy wovu
(footnotes will be included in due course)
43
Y GODODIN
Dwys yd wodyn
Llym yt wenyn
Llwyr genyn llu
485

Ysgwyt rugyn
Rac tarw trin
Y dal vriw vu
XLIX.
Erkryn e alon ar af (ar)
Er y brwydrin trin trachuar
400

Kwr e vankeirw
Am gwr e vanncarw
Byssed brych briwant barr
Am bwyll am disteir am distar
404

Am bwyll am rodic am rychward
Ys bro ys brys treullyawt rys en riwdrec
(footnotes will be included in due course)
44
Y GODODIN
Ny hu wy ny gaffo e neges
Nyt anghwy a wanwy odiwes
L.
Ny mat wanpwyt ysgwyt
Ar gynwal carnwyt
500

Ny mat dodes y vordwyt
Ar vreichir mein-llwyt
Gell e baladyr gell
Gellach e obell
Y mae dy wr ene gell
505

Yn cnoi anghell
Bwch bud oe law idaw
Poet ymbell angell
LI.
Da y doeth adonwy at wen
Ym adawssut wenn heli bratwen
(footnotes will be included in due course)
45
Y GODODIN
510
Gwnelut lladut llosgut
No moryen ny waeth wnelut
Ny delyeist nac eithaf na chynhor
Ysgwn drem dibennor
Ny weleist e morchwyd mawr marchogyon
515

Wynedin my rodin nawd y Saesson
LII.
Gododin gomynaf dy blegyt
Tynoeu dra thrumein drum essyth
Gwas chwant y aryant heb emwyt
O gussyl mab dwywei dy wrhyt
520

Nyt oed gynghorwann
Wael y rac tan veithin
(footnotes will be included in due course)
46
Y GODODIN
O lychwr y lychwr lluch bin
Lluchdor y borfor beryerin
Llad gwaws gwan maws mur trin
525

Anysgarat ac vu y nat ac aneurin
LIII.
Kywyrein ketwyr kywrennin
E gatraeth gwerin fraeth fysgyolin
Gwerth med yg kynted a gwirawt win
Heyessit e lavnawr rwng dwy vedin
530

Arderchauc varchawc rac gododin
Eithinyn voleit murgreit tarw trin
LIV.
Kywyrein ketwyr kywrenhin
Gwlat atvel gochlywer eu dilin
(footnotes will be included in due course)
47
Y GODODIN
Dygoglawd ton bevyr beryerin
535

Men yd ynt eilyassaf elein
O brei vrych ny welych weyelin
Ny chemyd haed ud a gordin
Ny phyrth mevyl moryal eu dilin
Llavyn durawt barawt e waetlin
LV.
540
Kywyrein ketwyr kywrenhin
Gwlat atvel gochlywer eu dilin
Ef lladawd a chymawn a llain
A charnedawr tra gogyhwc gwyr trin
LVI.
Kywyrein ketwyr hyuaruuant
545

Y gyt en un vryt yt gyrchassant
(footnotes will be included in due course)
48
Y GODODIN
Byrr eu hoedyl hir eu hoet ar eu carant
Seith gymeint o loegrwys a ladassant
O gyvryssed gwraged gwyth a wnaethant
Llawer mam ae deigyr ar y hamrant
LVII.
550
Ny wnaethpwyt neuad mor dianaf
Lew mor hael baran llew llwybyr vwyhaf
A chynon laryvronn adon deccaf
Dinas y dias ar llet eithaf
Dor angor bedin bud eilyassaf
555

Or sawl a weleis ac a welav
Ymyt en emdwyn aryf gryt gwryt gwryaf
Ef lladei oswyd a llavyn llymaf
Mal brwyn yt gwydynt rac y adaf
Mab klytno clot hir canaf
560

Yty or clot heb or heb eithaf
(footnotes will be included in due course)
49
Y GODODIN
LVIII.
O winveith a medweith
Dygodolyn gwnlleith
Mam hwrreith
Eidol enyal
565

Ermygei rac vre
Rac bronn budugre
Breein dwyre
Wybyr ysgynnyal
Kynrein en kwydaw
570

Val glas heit arnaw
Heb giliaw gyhaual
Synnwyr ystwyr ystemel
Y ar weillyon gwebyl
Ac ardemyl gledyual
575

Blaen ancwyn anhun
Hediw an dihun
Mam reidun rwyf trydar
(footnotes will be included in due course)
50
Y GODODIN
LIX.
O winveith a medweith yd aethant
E genhyn llurugogyon
580

Nys gwn lleith lletkynt
Cyn llwyded eu lleas dydaruu
Rac catraeth oed fraeth eu llu
O osgord vynydawc wawr dru
O drychant namen un gwr ny dyvu
LX.
585
O winveith a medveith yt gryssyassant
Gwyr en reit moleit eneit dichwant
Gloew dull y am drull yt gytvaethant
Gwin a med amall a amucsant
O osgord vynydawc am dwyf atveillyawc
590

A rwyf a golleis om gwir garant
(footnotes will be included in due course)
51
Y GODODIN
O drychan riallu yt gryssyassant
Gatraeth tru namen vn gwr nyt atcorsant
LXI.
Hv bydei yg kywyrein pressent mal pel
Ar y e hu bydei ene uei atre
595

Hut amuc ododin
O win a med en dieding
Yng ystryng ystre
Ac adan gatvannan cochre
Veirch marchawc godrud e more
LXII.
600
Angor dewr daen
Sarph seri raen
Sengi wrymgaen
Emlaen bedin
(footnotes will be included in due course)
52
Y GODODIN
Arth i arwynawl drussyawr dreissyawr
605

Sengi waewawr
En dyd cadyawr
Yg clawd gwernin
Eil nedic nar
Neus duc drwy var
610

Gwled y adar
O drydar drin
Kywir yth elwir oth enwir weithret
Ractaf ruyuyadur mur catuilet
Merin a madyein mat yth anet
LXIII.
615
Ardyledawc canu kyman caffat
Ketwyr am gatraeth a wnaeth brithret
(footnotes will be included in due course)
53
Y GODODIN
Brithwy a wyar sathar sanget
Sengi wit gwned bual am dal med
A chalaned kyuurynged
620

Nyt adrawd kibno wede kyffro
Ket bei kymun keui dayret
LXIV.
Ardyledawc canu kyman ovri
Twrf tan a tharan a ryuerthi
Gwrhyt arderchawc varchawc mysgi
625

Ruduedel ryuel a eiduni
Gwr gwned divudyawc dimyngyei
Y gat or meint gwlat yd y klywi
(footnotes will be included in due course)
54
Y GODODIN
Ae ysgwyt ar y ysgwyd hut arolli
Wayw mal gwin gloew o wydyr lestri
630

Aryant am yued eur dylyi
Gwinvaeth oed waetnerth vab llywri
LXV.
Ardyledawc canu claer orchyrdon
A gwedy dyrreith dyleinw aeron
Dimcones lovlen benn eryron
635

Llwyt ef gorevvwyt y ysgylvyon
Or a aeth gatraeth o eur dorchogyon
Ar neges mynydawc mynawc maon
Ny doeth en diwarth o barth vrython
Ododin wr bell well no Chynon
(footnotes will be included in due course)
55
Y GODODIN
LXVI.
640
Ardyledawc canu kenian kywreint
Llawen llogell byt bu didichwant
Hu mynnei engkylch byt eidol anant
Yr eur a meirch mawr a med medweint
Namen ene delei o vyt hoffeint
645

Kyndilic aeron wyr enouant
LXVII.
Ardyledawc canu claer orchyrdon
Ar neges mynydawc mynawc maon
A merch eudaf hir dreis gwananhon
Oed porfor gwisgyadur dir amdrychyon
LXVIII.
650
Dyfforthes meiwyr molut nyuet
Baran tan teryd ban gynneuet
(footnotes will be included in due course)
56
Y GODODIN
Duw mawrth gwisgyssant eu gwrym dudet
Diw merchyr peri deint eu calch doet
Divyeu bu diheu eu diuoet
655

Diw gwener calaned amdyget
Diw sadwrn bu divwrn eu kytweithret
Diw sul eu llavneu rud amdyget
Diw llun hyt benn clun gwaetlun gwelet
Neus adrawd gododin gwedy lludet
660

Rac pebyll madawc pan atcoryet
Namen un gwr o gant ene delhet
LXIX.
Mochdwyreawc y more
Kynnif aber rac ystre
(footnotes will be included in due course)
57
Y GODODIN
Bu bwlch bu twlch tande
665

Mal twrch y tywysseist vre
Bu golut mynut bu lle
Bu gwyar gweilch gwrymde
LXX.
Moch dwyreawc y meitin
O gynnu aber rac fin
670

O dywys yn tywys yn dylin
Rac cant ef gwant gesseuin
Oed garw y gwnaewch chwi waetlin
Mal yuet med drwy chwerthin
Oed llew y lladewch chwi dynin
675

Cledyual dywal fysgyolin
(footnotes will be included in due course)
58
Y GODODIN
Oed mor diachor yt ladei
Esgar gwr haual en y bei
LXXI.
Disgynnwys en affwys dra phenn
Ny deliit kywyt kywrennin benn
680

Disgiawr breint vu e lad ar gangen
Kynnedyf y ewein esgynnv ar ystre
Ystwng kyn gorot goreu gangen
Dilud dyleyn cathleu dilen
Llywy llyvroded rwych ac asgen
685

Anglas asswydeu lovlen
Dyphorthes ae law luric wehyn
Dymgwallaw gwledic dal
Oe brid brennyal
(footnotes will be included in due course)
59
Y GODODIN
LXXII.
Eidol adoer crei grannawr gwynn
690

Dysgiawr pan vei bun barn benn
Perchen meirch a gwrymseirch
Ac ysgwydawr yaen
Gyuoet a gyuergyr esgyn disgyn
LXXIII.
Aer dywys ry dywys ryvel
695

Gwlat gord garei gwrd uedel
Gwrdweryt gwaet am iroed
Seirchyawr am y rud yt ued
Seingyat am seirch seirch seingyat
Ar delw lleith dygiawr lludet
700

Peleidyr en eis en dechreu cat
Hynt am oleu bu godeu beleidryal
(footnotes will be included in due course)
60
Y GODODIN
LXXIV.
Keint amnat am dina dy gell
Ac ystauell yt uydei dyrllydei
Med melys maglawr
705

Gwrys aergynlys gan wawr
Ket lwys lloegrwys lliwedawr
Ry benyt ar hyt yd allawr
Eillt wyned klywere arderched
Gwananhon byt ved
710

Savwy cadavwy gwyned
Tarw bedin treis trin teyrned
Kyn kywesc daear kyn gorwed
But orfun gododin bed
LXXV.
Bedin ordyvnat en agerw
715

Mynawc lluydawc llaw chwerw
(footnotes will be included in due course)
61
Y GODODIN
Bu doeth a choeth a syberw
Nyt oed ef wrth gyued gochwerw
Mudyn geinnyon ar y helw
Nyt oed ar lles bro pob delw
LXXVI.
720
An gelwir mor a chynnwr ym plymnwyt
Yn tryvrwyt peleidyr peleidyr gogymwyt
Goglyssur heyrn lliveit llawr en assed
Sychyn yg gorun en trydar
Gwr frwythlawn flamdur rac esgar
LXXVII.
725
Dyfforthes cat veirch a chatseirch
Greulet ar gatraeth cochre
Mae blaenwyd bedin dinus
Aergi gwyth gwarth vre
An gelwir ny faw glaer fwyre
730

Echadaf heidyn haearnde
(footnotes will be included in due course)
62
Y GODODIN
LXXVIII.
Mynawc gododin traeth e annor
Mynawc am rann kwynhyator
Rac eidyn aryal flam nyt atcor
Ef dodes e dilis yg kynhor
735

Ef dodes rac trin tewdor
En aryal ar dywal disgynnwys
Can llewes porthes mawrbwys
O osgord vynydawc ny diangwys
Namen vn aryf amdiffryf amdiffwys
LXXIX.
740
O gollet moryet ny bu aessawr
Dyfforthyn traeth y ennyn llawr
Ry duc oe lovlen glas lavnawr
Peleidyr pwys preiglyn benn periglawr
(footnotes will be included in due course)
63
Y GODODIN
Y ar orwyd erchlas penn wedawr
745

Trindygwyd trwch trach y lavnawr
Pan orvyd oe gat ny bu foawr
An dyrllys molet med melys maglawr
LXXX.
Gweleis y dull o benn tir adoun
Aberth am goelkerth a disgynnyn
750

Gweleis oed kenevin ar dref redegein
A gwyr nwythyon ry gollessyn
Gweleis gwyr dullyawr gan awr adevyn
A phenn dyvynwal a breych brein ae cnoyn
LXXXI.
Mat vydic ysgavynwyn asgwrn aduaon
755

Aelussawc tebedawc tra mordwy alon
(footnotes will be included in due course)
64
Y GODODIN
Gwrawl amdyvrwys goruawr y lu
Gwryt vronn gwrvan gwanan arnaw
Y gynnedyf disgynnu rac naw riallu
Yg gwyd gwaed a gwlat a gordiynaw
760

Caraf vy vudic lleithic a vu anaw
Kyndilic aeron kenhan lew
LXXXII.
Carasswn disgynnu yg catraeth gessevin
Gwert med yg kynted a gwirawt win
Carasswn neu chablwys ar llain
765

Kyn bu e leas oe las uffin
Carasswn eil clot dyfforthes gwaetlin
Ef dodes e gledyf yg goethin
Neus adrawd gwrhyt rac gododyn
Na bei mab keidyaw clot un gwr trin
(footnotes will be included in due course)
65
Y GODODIN
LXXXIII.
770
Truan yw gennyf vy gwedy lludet
Godef gloes angheu trwy angkyffret
Ac eil trwm truan gennyf vy gwelet
Dygwydaw an gwyr ny penn o draet
Ac ucheneit hir ac eilywet
775

En ol gwyr pebyr temyr tudwet
Ruvawn a gwgawn gwiawn a gwlyget
Gwyr gorsaf gwryaf gwrd yg calet
Ys deupo eu heneit wy wedy trinet
Kynnwys yg wlat nef adef avneuet
LXXXIV.
780
Ef gwrthodes tres tra gwyar llyn
Ef lladei val dewrdull nyt echyn
Tavloyw ac ysgeth tavlet wydrin
A med rac teyrned tavlei vedin
(footnotes will be included in due course)
66
Y GODODIN
Menit y gynghor men na lleveri
785

Lliaws ac vei anwaws nyt odewyt
Rac ruthyr bwyllyadeu a chledyvawr
Lliveit handit gwelir llavar lleir
LXXXV.
Porthloed vedin
Porthloed lain
790

A llu racwed
En ragyrwed
En dyd gwned
Yg kyvryssed
Buant gwychawc
795

Gwede meddawt
A med yuet
Ny bu waret
An gorwylam
Enyd frwythlam
(footnotes will be included in due course)
67
Y GODODIN
800
Pan adroder torret ergyr
O veirch a gwyr tyngir tynget
LXXXVI.
Pan ym dyvyd lliaws pryder
Pryderaf fun
Fun en ardec
805

Aryal redec
Ar hynt wylaw
Ku kystudywn
Ku carasswn
Kelleic faw
810

Ac argoedwys
Guae gordyvnwys
Y emdullyaw
Ef dadodes arlluyd pwys ar lles rieu
(footnotes will be included in due course)
68
Y GODODIN
Ar dilyvyn goet
815

Ar diliw hoet
Yr kyvedeu
Kyvedwogant ef an dyduc ar dan adloyw
Ac ar groen gwynn goscroyw
LXXXVII.
Gereint rac deheu gawr a dodet
Lluch gwynn gwynn dwll ar ysgwyt
821

Yor yspar llary yor
Molut mynut mor
Gogwneif heissyllut gwgynei gereint
Hael mynawc oedut
LXXXVIII.
825
Diannot e glot e glutvan
Diachor angor ygkyman
(footnotes will be included in due course)
69
Y GODODIN
Diechyr eryr gwyr govaran
Trin odef eidef oed eiryan
Ragorei veirch racvuan
830

En trin lletvegin gwin o bann
Kyn glasved a glassu eu rann
Bu gwr gwled od uch med mygyr o bann
LXXXIX.
Dienhyt y bob llawr llanwet
E hual amhaual afneuet
835

Twll tall e rodawr
Cas o hir gwythawc
Rywonyawc diffreidyeit
Eil gweith gelwideint a mallet
Yg catveirch a seirch greulet
840

Bedin agkysgoget yt vyd cat voryon
Cochro llann bann ry godhet
(footnotes will be included in due course)
70
Y GODODIN
Trwm en trin a llavyn yt lladei
Garw rybud o gat dydygei
Cann calan a darmeithei
845

Ef gwenit adan vab ervei
Ef gwenit adan dwrch trahawc
Un riein a morwyn a mynawc
A phan oed mab teyrn teithyawc
Yng gwyndyt gwaed glyt gwaredawc
850

Kyn golo gweryt ar rud
Llary hael etvynt digythrud
O glot a chet echyawc
Neut bed garthwys hir o dir rywonyawc
XC.
Peis dinogat e vreith vreith
855

O grwyn balaot ban wreith
Chwit chwit chwidogeith
Gochanwn gochenyn wyth geith
(footnotes will be included in due course)
71
Y GODODIN
Pan elei dy dat ty e helya
Llath ar y ysgwyd llory eny llaw
860

Ef gelwi gwn gogyhwch
Giff gaff dhaly dhaly dhwc dhwc
Ef lledi bysc yng corwc
Mal ban llad llew llywywc
Pan elei dy dat ty e vynyd
865

Dydygei ef penn ywrch pen gwythwch penn hyd
Penn grugyar vreith o venyd
Penn pysc o rayadyr derwennyd
Or sawl yt gyrhaedei dy dat ty ae gicwein
O wythwch a llewyn a llwyuein
870

Nyt anghei oll ny uei oradein
(footnotes will be included in due course)
72
Y GODODIN
XCI.
Peum dodyw angkyvrwng o angkyuarc
Nym daw nym dyvyd a uo trymach
Ny magwyt yn neuad a vei lewach
Noc ef nac yng cat a vei wastadach
Ac ar ryt benclwyt pennawt oed e veirch
876

Pellynic e glot pellws e galch
A chyn golo gweir hir a dan dywarch
Dyrllydei vedgyrn un mab feruarch
XCII.
Gueleys y dull o bentir a doyn
880

Aberthach coelcerth a emdygyn
Gueleys y deu oc eu tre re ry gwydyn
O eir nwython ry godessyn
(footnotes will be included in due course)
73
Y GODODIN
Gueleys y wyr tylluawr gan waur a doyn
A phen dyuynwal vrych brein ae knoyn
XCIII.
885
Gododin gomynnaf oth blegyt
Yg gwyd cant en aryal en emwyt
A guarchan mab dwywei da wrhyt
Poet yno en vn tyno treissyt
Er pan want maws mor trin
890

Er pan aeth daear ar aneirin
Mi neut ysgaras nat a gododin
XCIV.
Llech llefdir aryf gardith tith ragon
Tec ware rac gododin ystre anhon
Ry duc diwyll o win bebyll ar lles tymyr
895

Tymor tymestyl tra merin llestyr
(footnotes will be included in due course)
74
Y GODODIN
Tra merin llu llu meithlyon
Kein gadrawt rwyd rac riallu
O dindywyt en dyuuwyt yn dyvuu
Ysgwyt rugyn rac doleu trin tal vriw vu
XCV.
900
Dihenyd y bop llaur llanwet
Y haual amhal afneuet
Twll tal y rodauc
Cas o hir gwychauc
Rywynyauc diffret
905

Eil with gwelydeint amallet
Y gat veirch ae seirch greulet
Bit en anysgoget bit get
Uoron gwychyrolyon pan ry godet
Trwm en trin a llain yt ladei
910

Gwaro rybud o gat dydygei
(footnotes will be included in due course)
75
Y GODODIN
Gant can yg calan darmerthei
Ef gwenit a dan vab uruei
Ef gwenit a dan dwrch trahauc
Un riein a morwyn a menauc
915

A chan oed mab brenhin teithiaug
Ud gwyndyt gwaet kilyd gwaredawc
Kyn golo gweryt ar grud hael etvynt
Doeth dygyrchet y get ae glot ae echiauc
Uot bed gorthyn hir o orthir rywynauc
XCVI.
920
Am drynnv drylav drylen
Am lwys am diffwys dywarchen
Trihuc baruaut dreis dili plec hen
Atguuc emorem ae guiau hem
(footnotes will be included in due course)
76
Y GODODIN
Hancai ureuer uragdenn
925

At gwyr a gwydyl a phrydein
At gu kelein rein rud guen
Deheuec gwenauwy mab gwen
XCVII.
Am giniav drylav drylen
Trym dwys tra diffwys dywarchen
930

Kemp e lumen arwr baruawt asgell
Vreith edrych eidyn a breithell
Goruchyd y lav loften
Ar gynt a gwydyl a phryden
A chynhyo mwng bleid heb pren
935

Eny law gnavt gwychlaut ene lenn
Prytwyf ny bei marw morem
Deheuec gwenabwy mab gwen
(footnotes will be included in due course)

This edition copyright © CyberScotia Books 2007.
Digital transcriptions, notes & additional materials copyright © Steve Sweeney-Turner 2007.
All rights reserved.
No part of this publication may be reproduced,
stored in a retrieval system or transmitted in any form or by any means
(except by normal browser access from www.cyberscotia.com)
without the prior written permission of the copyright holder.

Originally published in John Williams ab Ithel,
Y Gododin. A Poem on the Battle of Cattraeth,
By Aneurin, A Welsh Bard of the Sixth Century,
With an English Translation, & Numerous Historical & Critical Annotations.

London: William Rees 1852, pp.9-76.